نمناک سبک زندگیخانه داری آشنایی و معرفی گیاه “سرخس”
سرخس ، گیاه سرخس
گیاه “سرخس” از گیاهان نهان زاد آوندی می باشد که می توانید در ادامه این مطلب با نحوه کاشت و نگهداری آن آشنا شوید.

گیاه سرخس

   سرخس ها گروهی از گیاهان نهان زاد آوندی هستند که 12000 گونه را در برمی گیرد. این گیاهان از طریق تولید هاگ تولید مثل می کنند. رشد برگ در سرخسها نسبتاً کامل و مدوام و ریزوم آنها پایا است. در سرخسها مثل سایر نهانزادان آوندی تولید گیاه برگدار با تشکیل تخم آغاز می شود و بنابراین با اسپوروفیت مطابقت دارد. ریشه گیاه سرخس همیشه نابجا و نازک بوده، قطر آن از 2 تا 3 میلیمتر تجاوز نمی کند. ریشه های نابجا علاوه بر سطح ریزوم روی دمبرگ سرخسها نیز می روید. در برش عرضی استوانه آوندی ریشه در سرخسها ، دو دسته آوند آبکشی متناوب با دو دسته آوند چوبی به شکل مثلث که در پایه به یکدیگر متصل هستند و در بین آن دو فضایی برای پارانشیم مغزی وجود ندارد دیده می شود. بعد از آوندها لایه دایره محیطیه که سلولهای آن متناوب با سلولهای آندودرمی هستند و سپس پارانشیم پوستی ریشه قرار دارد. پارانشیم پوستی را از خارج لایه کرک زا در نقاط مختلف آن کرکهای عریض و طویل کشنده (به جای اپیدرم) دیده می شود محصور می سازد گیاه سرخس ریزوم دارد و ریزوم در سال یک ساقه هوایی تولید می کند که حامل برگهای بزرگی است.
 
گیاه سرخس

خواص و مضرات فواید گیاه سرخس

 
ساقهگیاه سرخس ، به استثنای بعضی گونه های نادر مناطق حاره ، همیشه زیرزمینی و به صورت ریزوم است. ریزوم گیاه سرخس تریکومانس آلاتوم که سرخسی کوچک است، دارای ساقه نازک با ساختاری ساده و یک استوانه مرکزی است. در برش عرضی ریزوم این سرخس بخشهای زیر دیده می شود. طبقه اپیدرم ، منطقه فیبر پوستی ، پارانشیم پوستی ، لایه آندودرم ، دایره محیطیه ، آوندهای غربالی ، وجود یک ردیف سلول پارانشیمی در زیر حلقه بافت آبکش ، دسته های چوبی مرکب از تراکئیدهای دارای تزئینات مارپیچی نردبانی که کم و بیش همراه با عناصر پارانشیم چوبی اند.برگ گیاه سرخس فروند نامیده می شود. برگها نسبت به ساقه بزرگند و اثر برگی آنها که اهمیت زیاد دارد، در محل تشکیل در استوانه مرکزی ساقه یا حتی در قطعات آن چاله ای ایجاد می کند. برگ گیاه سرخس دارای 2 ویژگی هستند. حالت پیچیده برگ قبل از باز شدن. برگ جوان به صورت دسته عصا پیچیده است و رشد نامحدود آن.برگها در سرخسها مستقیما از ریزوم جدا شده و رشد و توسعه آنها معمولا چندین سال طول می کشد. رشد برگ بوسیله مریستمی که در نوک و راس آن قرار دارد صورت گرفته و دمبرگ یا پایه آن نیز تقریبا همان ساختار تشریحی ریزوم را با اختلاف عدم قرینه محوری و داشتن قرنیه طرفی دارد. در ساختار کلی برگ ، پارانشیم نرده ای همراه با پارانشیم حفره ای تشکیل مزوفیل وجود دارد. سلولهای اپیدرمی و سلولهای روزنه ای کلروفیل دارند.
 

گونه های گیاه سرخس در ایران

پرسیاوشان معمولی

این سرخس در نقاط مرطوب ، در کنار جویبارها و در حلقه چاههای آب شمال ایران می روید. برگ دارای دمبرگ دراز بی کرک و براق با پهنکی از تقسیمات کوچک است.

پرسیاوشان پا سیاه

قسمت انتهایی برگ این سرخس تقسیمات باریک و فراوان داشته و دمبرگ آن براق سیاه است.

سرخس مار زبان 

دارای دو نوع برگ عقیم و بارور است. برگ عقیم فاقد هاگدان ، بیضی شکل دارای کناره های کامل و برگ باور ، بسیار باریک ، لوله ای شکل و حامل دو ردیف اسپورانژ است.

سرخس بسپایک

حلقه مکانیکی اسپورانز در این سرخس ناقص بوده، رگبرگهای فرعی برگها که مرکز به لبه یا کناره آن نمی رسند. این گیاه در تمام سال سبز و دارای برگهای پایا یا چند ساله است.

زنگی دارو

ساقه زیرزمینی این سرخس پوشیده از بقایای پوسیده برگهای قبلی است. حلقه مکانیکی اسپورانژ در این سرخس ناقص است.

سرخس بلوطی

این گیاه سرخس بدون گل جذاب دارای ساقه ای خزنده است که درست در زیر سطح زمین به صورت افقی رشد می کند از این ساقه برگ ساقه های سبز رنگی به صورت عمودی رشد می کنند که به آهستگی برافراشته می شوند. گیاه سرخس بلوطی توسط بوجود آوردن هاگهای ریز در زیر برگ ساقه هایش تولید مثل می کند. هاگها در دسته هایی تولید می شوند که برای دیدن به اندازه کافی بزرگ هستند.

چگونگی تکثیر گیاه سرخس

سرخس را می توان به دو رورش تکثیر کرد:
1.زمانی که گیاه ساقه های رونده ریشه زا تولید می کند در صورت تماس انتهای ساقه ها با خاک گیاهان کوچک بوجود می آیند که پس از ریشه دار شدن، با جدا کردن و پرورش آنها می توان گیاهان جدیدی تولید کرده این روش زمانی که گیاه در طول بهار و تابستان فعالی است عملی خواهد بود برای این روش گلدانهایی با قطر دهانه 9 سانتیمتر، حاوی کمپوست بذر و قلمه یا کمپوست گلدانی مناسب خواهد بود. خاک را به اندازه کافی مرطوب کنید و دمای محیط را 18 تا 20 درجه سانتیگراد نگاهدارید.
 
2.روش دیگر تکثیر سرخس، استفاده از هاگهای بوحود آمده در سطح زیرین برگها است. هاگها را روی یک صفحه کاغذ سفید جمع آوری کنید و در سینی بذر حاوی کمپوست بذر و قلمه، به شکل پراکنده روی سطح خاک بکارید. گلدان یا سینی بذر را با کیسه پلاستیکی شفاف بپوشانید و در دمای 21 درجه سانتیگراد نگاهدارید.
زمانی که سرخسها جوان تقریبا 5/2 سانتیمتر شدند، آنهار ا بیرون آورده و هر یک را در گلدانی با قطر دهانه 6 سانتیمتر حاوی کمپوست گلدانی بکارید و زمانی که بزرگتر شدند. گلدانها را نیز بزرگتر کنید. گیاه را همیشه دور از تابش مستقیم خورشید بگذارید. بهتر است آبیاری از زیر انجام گیرد یعنی گلدان را در بشقابی قرا داده و آب را داخل بشقاب پر کنید. ضمنا گاهی گیاه را با یک سمپاش کوچک خیس نمایید.
در انواع سرخس روش های مختلفی برای افزایش استفاده میشود که برخی از آنها به شرح زیر است:

سرخ برگ پهن(Asplenium)

در درجه اول با کاشت اسپور افزایش می یابد.گاهی با خم کردن برگها در مخلوطی از خاکبرگ پوسیده و ماسه،جوانه های روی برگ(گیاهک ها) ریشه دار میشوند که میتوان آنها را جدا کرد.

سرخس معمولی مجعد (Nephrolepis)

برخی از رقم های این سرخس فاقد اسپور بارور است و با تقسیم بوته افزایش می یابد.این سرخس دارای ریزوم های خزنده و دستک است که هر دو در افزایش این گیاه استفاده میشوند.به این صورت که انتهای ساقه رونده را با خاک گلدان کوچکی تماس میدهند که در اثر آن گیاه کوچکی حاصل میشود که پس از ریشه دار شدن آن را از گیاه مادری جدا میکنند.در انواعی که هاگ بارور تو لید میکنند میتوان از آن جهت افزایش استفاده کرد.
 
فواید گیاه سرخس

فواید گیاه سرخس

سرخس شاخ گوزنی(Platycerium)

با جدا کردن پاجوش ها که از ریشه ها منشا می گیرند،افزایش می باید.البته افزایش آن به این روش کمی مشکل بوده و نیازمند دقت و تجربه کافی است.با اسپور نیز قابل افزایش است.
روش افزایش اسپور:در صورتی که بخواهیم سرخس ها را به مقدار زیاد افزایش دهیم و یا روش دیگری جهت افزایش نباشد،از اسپور استفاده میکنیم،برای این منظور پس از رسیدن سورها و تغییر رنگ آنها به قهوه ای،برگ های بارور قطع شده و جهت رسیدن بیشتر در پامت های کاغذی قرار میگیرند و در دمای اتاق 20 تا 25 درجه سانتی گراد در هوای خشک نگهداری میشوند.پس از چند روز اسپورها کشت میشوند.در این کشت نباید تاخیر کرد و هرچه زودتر کشت شوند،درصد تندش بیشتر است.این عمل نباید در ماه های زمستان که خطر سرما وجود دارد انجام گیرد و محل کاشت باید گرم باشد.
 
جهت کاشت آن،از بستر های مختلف استفاده میشود.به عنوان مثال از بستری که حاوی خاک لوم و خاکبرگ پوسیده به مقدار مساوی باشد و یا از محیط مغذی مانند آگار در آزمایشگاه میتوان استفاده کرد.باید دقت کرد که محیط کار،خاک و ظروف گندزدایی شده باشند.خاک را میتوان با بخار اب گندزدایی کرد.
 
پس از گندزدایی و تسطیح سطح خاک،پاشیدن اسپورها زمانی انجام میشود که رطوبت خاک کمی کاهش یابد.اسپورها به طور یکنواخت پراکنده میشوند.سطح گلدان پس از کاشت با یک شیشه گندزدایی شده پوشانده میشود و روی آنرا با یک کاغذ سیاه میپوشانیم تا نور به آن نرسد.پوشش شیشه ای نباید تکان داده شود.در طی این دوره باید تاریکی حفظ شود تا اسپورها بتندند.با سبز شدن سطح کاشته شده که نشان دهنده رشد پروتال می باشد،به تدریج نور را افزایش میدهیم.برای این کار میتوان از کاغذهای با ضخامت مختلف استفاده کرد.در این شرایط اعضا جنسی سرخس تشکیل میشود.طول مدت تاریکی به گونه سرخس بستگی دارد،به عنوان مثال سرخس برگ بیدی در ظرف 8 تا 9 روز سبز میشود،ولی سرخس برگ پهن چهار هفته نیاز به تاریکی دارد.به طور متوسط 3 هفته پس از تاریخ کاشت،اسپورها سبز میشوند و نیاز به مقداری تهویه دارند که از طریق میزان کمی هوا که به داخل گلدان ها داده میشود تامین میشود.اما باید دقت کرد که سطح خاک همواره مرطوب باقی بماند.

کود

کود مورد نیاز این گیاه را می توان به میزان 1 گرم در لیتر، هر هفته یکبار، از فرودین تا شهوریور، مصرف کرد.

خاک

خاک جنگلی و یا خاکبرگ، برای رشد سرخس مطلوب ومناسب است.

آبیاری

حتما بین دو آبیاری سطح خاک خشک شده باشد.طبق خاک سبک گیاه هفته ای 2 الی 3 بار آبیاری مناسب است

دما

دمای مناسب شب برای این گیاهان 15 درجه سانتی گراد است

نور

 
این گیاهان در مقابل نور شدید آفتاب تابستان مقاومت ندارند و شدت نور تا 50 درصد باید کاهش یابد.از این رو،این گیاهان در کنار پنجره های رو به شمال در محلی که بنفشه آفریقایی و گل های سایه دوست دیگر به خوبی رشد میکنند نگهداری میشود.

رطوبت

این گیاهان همانطور که در جنگل میرویند به رطوبت بالایی نیاز دارند و باید سینی زیر گلدانی آنها را همیشه پر آب نگه داشت و یا این گل را در تراریوم کاشت!هرگز روی برگها آبپاشی نکنید زیرا باعث خشک شدن و پژمردگی برگ ها میشود!!!!!

آفات و بیماریها و عوارض

در اثر کمبود رطوبت آفاتی نظیر مگس سفبد، شپشک آردآلود، کنه، شته شیوع می یابند و البته با افزایش رطوبت و یا هرس کردن به روش تقسیم ریشه و ایجاد چند گیاه کوچک از یک گیاه بزرگ و یا حذف تدریجی برگ ها در چندین مرحله با این افات مبارز کنید. البته رطوبت زیادی هم مشگل ساز است و باعث بیماری های قارچی بوتریس و فوزاریوم، لکه برگی، پوسیدگی ریشه میشود ک برای درمان می توانید از قارچ کش ها برای ضد عفونی کردن بستر استفاده کنید و آبیاری را در صبح انجام دهید.
 
عملکرد:اصلی ترین اثر این گیاه روی از بین بردن آلاینده «فرمالدئید» است. این ترکیب علاوه بر اینکه در اثر آلاینده های زیست محیطی به خانه راه پیدا می کند در چسب به کار رفته برای وسایل چوبی مانند کابینت، مبلمان، تخت و کمد نیز استفاده می شود. علاوه بر فرمالدئید این گیاه می تواند آلاینده جیوه و آرسنیک را نیز از بین برده و به این ترتیب هوای خانه را پاک کند.

سرخس ، آشنایی و معرفی گیاه سرخس

آشنایی و معرفی گیاه “سرخس”
:
امتیاز : 2.9 تعداد رای : 14
منبع : نمناک - / ک.ک
این مطلب مفید بود ؟ 8 6
نظر کاربران
نظر خود را بنویسید ...

توجه : ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی با اخلاق و منش اسلامی ،ایرانی ما در تناقض است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.

کد امنیتی
ارسال نظر
انصراف