نمناک سبک زندگیخانه داری آموزش مراقبت و پرورش گیاه “شمعدانی”
geraniums ، شمعدانی
“شمعدانی” ها در واقع، گیاهانی هستند با خاستگاه آفریقایی و استرالیایی. بعضی گونه های آن در شمال آمریکا و استرالیا انتشار دارند و عده ای نیز به مناطق مدیترانه ای وارد شده اند. گونه های مختلفی نیز به صورت گیاهان زینتی در پارکها کاشته می شوند

گیاه شمعدانی

   شمعدانی با نام علمی Pelargonium سرده ای از گیاهان گل دار است و حدود 200 گونه می دارد. شمعدانی ها در واقع، گیاهانی هستند با خاستگاه آفریقایی و استرالیایی. بعضی گونه های آن در شمال آمریکا و استرالیا انتشار دارند و عده ای نیز به مناطق مدیترانه ای وارد شده اند. گونه های مختلفی نیز به صورت گیاهان زینتی در پارکها کاشته می شوند که باغبانان معمولاً آن را، به جای پلارگونیوم و به غلط، ژرانیوم می نامند. گلها در این جنس کاملاً صفات ویژه خود را دارند و در بخشی از نهنج آنها که با سطح پشتی گل ارتباط دارد منفذ و دهانه ای یافت می شود که آغاز حفره ای ممتد و لوله ای شکل در داخل دمگل است و در واقع جانشین دیسک به شمار می رود.گیاهانی علفی، یکساله یا چندساله و پایا هستند.
 
به ندریت برخی از آنها (به جز پلارگونیوم) به صورت بوته های پیچان با ساقه گوشتی وجود دارند. برگها منفرد یا متقابل، غالباً گوشوارک دار، پهنک برگهات همیشه منقسم، دارای بریدگی های بسیار، بطور کلی پنجه ای و پوشیده از کرکهای غده ای و اسانس دار هستند.گلبرگهای جلویی معمولاً از دیگر گلبرگها رشد بیشتری دارند و از 10 پرچم که در قاعده بهم پیوسته اند، فقط 7 پرچم زایاست. کاسه، شامل کاسبرگهایی است که در پایین بهم پیوسته اند و قطعه عقبی آن به صورت مهمیز با دمگل متحد می شود و حفره لوله مانند درون دمگل را بوجود می آورد.
 
خامه گوشتی است و هنگام رسیدن میوه از بالا به پایین خم می شود. میوه این گیاهان مشابه میوه جنس ارودیوم است. از دیرباز گونه ای از آن به نام شمعدانی (پلارگونیوم زوناله) با واریته های گوناگون و به رنگهای مختلف به عنوان گیاه زینتی در بیشتر نقاط ایران کاشته می شود.انتخاب نام شمعدانی برای این گیاهان بیشتر مربوط به شکل میوه آنهاست که در داخل کاسبرگهای پایا و روی دمگلهای بلند و در انتهای دمگل مشترک به صورت شمعدان چند شاخه قرار می گیرند. به تازگی گونه ای از این جنس به نام پلارگونیوم کرسه تورم در دره قاسملوی ارومیه گزارش شده است. این صفحه از دانشنامه رشد نوشته شده است.
 
گیاه شمعدانی

کشت گیاه شمعدانی

 

معمولا شمعدانی هایی که تحت کشت و کار قرار می گیرند در 6 گروه قرار داده می شوند:

1. Regal رگال:بوته هایی چندساله و همیشه سبز هستند و برگهایشان تقریبا دایره ای شکل است که گاهی به بخشهایی تقسیم شده اند و گاهی حاشیه برگها دندانه دار است و معمولا گلهایی با 5 عدد گلبرگ به رنگهای ارغوانی روشن، صورتی، بنفش و یا سفید تولید می کنند. این گیاهان را می توان در فضای باز و یا گلدان کاشت. شمعدانی هایی که با نام شمعدانی اژدر شناخته می شوند معمولا در این گروه قرار میگیرند. شمعدانی اژدر را گاهی در محیط ما با نام شمعدانی آلمانی و یا شمعدانی گل درشت نیز معرفی می کنند.
 
2. Angel آنجل:شبیه گروه رگال هستند اما شاخساری متراکم تر دارند و اکثرا از گونه P.crispum مشتق شده اند و به دست آمده اند.
 
3. Ivy-leaf برگ عشقه ای:شمعدانیهای این گروه چندساله و همیشه سبز هستند و شاخسار خزنده و گلهایی ساده (5 عدد گلبرگ) و یا با تعداد گلبرگ بیشتر دارند که اکثرا در سبدهای آویخته و یا گلدان کشت می شوند.
 
4. Zonal زونال :شاخسار علفی و آبدار این نوع از شمعدانیها که چندساله نیز هستند معمولا به شکل مستقیم رشد می کند و گلهایی ساده (5 عدد گلبرگ) و یا با تعداد گلبرگ بیشتر دارند. برگ برخی از شمعدانیهای این گروه جذاب و زیبا است. معمولا از شعمدانیهای این گروه در فضای باز استفاده می شود. شمعدانی های این گروه اکثر از گونه های P.inquinans و P.zonale بدست آمده اند.
 
5. Scented-leaved برگهای عطری:بوته هایی همیشه سبز هستند که اکثرا به دلیل عطر خوش برگهایشان کاشته می شوند. از برگها و یا روغن استخراج شده از برگهای این گیاهان در صنایع غذایی یا عطر سازی استفاده می شود. به همین دلیل گاهی این گیاهان که برای معطر ساختن چای مورد استفاده قرار می گیرند با نام گیاه عطر چای نیز شناخته می شوند. گونه های مختلف شمعدانی می توانند عطرهای مختلفی داشته باشند مثلا P.quercifolium عطر بادام، P. odoralarioides عطر سیب ، P.grossalarioides عطر نارگیل، P.crispum عطر لیمو، P.graveolens و P.capitatum و P.radens عطر گل رز را دارند.
همچنین از طرفی برخی از حیوانات خانگی همانند سگ و گربه ممکن است در اثر مصرف برگسار و گلهای این گیاه دچار مسمویت شوند بنابراین این گیاه را دور از دسترس این حیوانات قرار دهید. پهنه برگهای این گیاهان معمولا به چند قسمت تقسیم شده اند و یا حاشیه هایی دندانه دار و یا با بریدگی دارند. برخی نیز برگهایی ابلق دارند.
 
6. Unique یونیک:بوته هایی همیشه سبز هستند که خصوصیاتی منحصر به فرد دارند به نحوی که در گروه های بالا نمی توان آنان را قرار داد.

روش کاشت گل های شمعدانی

گل های شمعدانی را خریداری کنید. گیاه مورد نظر خود را بر حسب رنگ و اندازه آن انتخاب کنید. به دنبال شمعدانی هایی باشید که خاک مرطوب و برگ های بانشاط داشته باشند. شمعدانی ها بر حسب نوع خود، ممکن است حداکثر ارتفاعی برابر 18 سانتی متر داشته، و یا اینکه بیش از یک متر رشد کنند. گل های شمعدانی در برابر جابجایی مقاوم هستند، ولی جابجایی یک گیاه گل دار به مکانی که امکان سرمازدگی در آن وجود دارد، ممکن است باعث از بین رفتن گل های آن شود.برای کاشت شمعدانی، مکانی در باغچه خود انتخاب کنید که میزان زیادی نور خورشید دریافت می کند، و یا اینکه گل شمعدانی خود را به گلدانی بزرگ تر از گلدان اولیه آن منتقل کرده و کنار یک پنجره نورگیر قرار دهید. گل های شمعدانی در صورت کاشت در مکان های خیلی گرم، ممکن است به کمی سایه نیز نیاز داشته باشند، ولی به طور کلی نیاز زیادی به نور خورشید دارند. شمعدانی های گلدانی به خاکی که دارای زهکشی مناسب است نیاز دارند. گل های شمعدانی کوچک، به عنوان پوشش زمین مناسب می باشند، و از گل های شمعدانی بزرگ تر می توانید برای تعیین مرز باغ های خود استفاده کنید.خاک را آماده کنید. توصیه می شود که قبل از کاشت گیاه، خاک را با چنگال باغبانی نرم کرده و به آن مقداری کود گیاهی و کود شیمیایی اضافه کنید. استفاده از کود شیمیایی با نسبت 5-10-5 قبل از کاشت مناسب است. ولی بهتر است بعد از کاشت گیاه، از کودهای شیمیایی 10-10-10 استفاده شود. شمعدانی ها به خاکی که PH نزدیک به 6.5 دارد و کمی اسیدی است علاقه دارند. شمعدانی تقریباً در هر خاکی که PH مناسبی داشته و نرم و اسفنجی باشد رشد می کند، پس از خاک رس و خاک های سنگین شنی خودداری کنید.
 
برای کاشت گل های شمعدانی یک چاله حفر کنید. توصیه می شود در صورت کاشت شمعدانی ها در خارج، چاله هایی که حفر می کنید، دو برابر اندازه گلدان اولیه گل شمعدانی باشد. اگر می خواهید شمعدانی ها را در داخل گلدان بکارید، گلدان هایی انتخاب کنید که حداقل دو برابر گلدان اولیه آن باشند. برای شمعدانی های کوچک، لازم است که حفره ها حدود 20 سانتی متر از هم فاصله داشته باشند، ولی شمعدانی های بزرگ به فاصله ای حدود 70 سانتی متر و یا بیشتر از هم نیاز دارند. اطمینان حاصل کنید که حفره ها آن قدر عمیق باشند که بتوانند تمام ریشه های شمعدانی را در خود نگه دارند.شمعدانی را بکارید. شمعدانی ها را از گلدان اولیه خارج کرده و در چاله ها قرار دهید. دور ریشه ها خاک مرطوب بریزید و این کار را ادامه دهید تا زمانی که سطح زمین از خاک مرطوب پوشیده شود. اگر شمعدانی به راحتی از گلدان خود خارج نمی شود، می توانید گلدان را به یک سمت خوابانده و به آن ضربه بزنید تا خاک اطراف ریشه گل کم کم جدا شده و گیاه آزاد شود. اگر باز هم موفق به خارج کردن آن از گلدان اولیه نشدید، می توانید گلدان پلاستیکی دور آن را ببرید.می توانید برای جلوگیری از رشد علف های هرز، خاک اطراف گل شمعدانی را با کود گیاهی بپوشانید. این کار هم از ایجاد علف های هرز جلوگیری می کند، و هم رطوبت خاک را در خود حفظ می کند.

تکثیر و خاک مناسب برای پرورش گل شمعدونی

این گیاه هم از طریق بذر و هم از طریق قلم زنی و قطع کردن شاخه تکثیر میشه .اما این نکته رو در نظر داشته باشین که اضافه کردن گل شمعدونی از طریق بذر باعث افت کیفیت گیاه و پرپشت نبودن گلهای اون میشه .پس بهترین راه اضافه کردن از طریق قطع شاخه و کاشتن در محل جدیده .برای کاشت این گل حتما یه خاک سبک تهیه کنید تا آب و اکسیژن رو به راحتی انتقال بده و این خاک سبک میتونه مخلوطی از خاک ، خاک برگ و ماسه باشه .بهترین فصل برای گرفتن قلمه از گل شمعدونی فصل پاییزه.

هرس کردن

برگ ها و ساقه های اکثر انواع این گیاه، در فصل پاییز خشک می شوند؛ به همین دلیل باید ساقه و برگ های خشک آن را گرفته و آن را برای شاخه و برگ های تازه در فصل بهار آماده کنیم.

مراقبت:

این گیاه به نور زیاد، گرمای معمولی، آبیاری فراوان، رطوبت کم تا متوسط خاک قلیایی احتیاج دارد.
کود:کود مورد نیاز شمعدانی را باید به میزان 5 گرم در لیتر، هر هفته یکبار، از اردیبهشت تا شهریور، مصرف کرد.
خاک:مخلوطی از خاک جنگلی ، تورب و ماسه، برای رشد و نمو گیاه شمعدانی مناسب می باشد. این خاک باید بدون ماده آهکی باشد.

آب و کود

در تمام فصل های سال رطوبت خاک را یکسان نگاه دارید.در مورد گیاهانی که در ظرف و گلدان رشد می کنند، هنگامی که آن را آبیاری کردید، اجازه دهید سطح خاک خشک شود و سپس برای بار بعد به گیاه آب بدهید. هر دو هفته یکبار از کودی که در خاک حل می شود، برای گیاه استفاده کنید و آن را به طور یکنواخت و یکسان در تمام سطح خاک پخش کنید.
 
همچنین می توانید کودی را به کار ببرید که آرام در خاک منتشر می شود و برای استفاده از آن، طبق دستور العملش اقدام کنید.
 
هوا :می گویند شمعدانی رطوبت جوی را لازم ندارد . این صحیح است ، شمعدانی مثل سرخس ، گلخانه مرطوب را دوست ندارد .
ولی نباید محیط هم زیاده از حد خشک باشد . بنظر می آید خیلی از شمعدانیها هوای خشک را می پسندند وعده کمی هم حتما خشکی زیاد هوا را لازم ندارند . رطوبت جوی برای گیاه شمعدانی مضر نیست . ولی برای غنچه ها ضرر دارد .
در آخر روز که حرارت پائین می آید ، رطوبت زیاد می شود و در شب ممکن است گلبرگها مرطوب شوند و گلها بگندد .
بهتر است آبپاشی در صبح انجام شود که تا عصر رطوبت روی گلها خشک شود و همچنین در منزل در عصر پنجره ها را باز کنند تا رطوبت اضافی بیرون برود .رویهمرفته جریان هوا خیلی از ناراحتی ها را از بین می برد .
 

روشنائی :

هرچند وطن اصلی شمعدانی سرزمین آفتاب درخشان است ولی شمعدانی که در منزل و باغچه عمل میآورند به نور شدید احتیاج محدودی دارد . شمعدانی در محل سایه و قسمت شمالی ساختمان گل نمی کند و همچنین گوشه ای تاریک محل مناسبی برای کاشت شمعدانی نیست . در نقاط سایه شاخ و برگ آن زیاد شده و شاخه هایش طویل و آبکی میشود .اگر در گلخانه و یا در تابستان سایه به آن ندهیم رنگ براق شمعدانی از بین می رود . نقاط کاملا آفتابی چه در گلخانه و چه در خارج گلخانه برای شمعدانی مضر است .
 

حرارت :

حرارت مطلوب برای شمعدانی بین 13 – 18 درجه سانتیگراد است . هرچند در حرارتهای بالا هم زنده میماند .
حرارت بین 43 – 44 درجه کلیه ارقام شمعدانی را از بین می برد . حرارت مناسب برای شمعدانی عطری و اژدر بین 7 – 14 درجه سانتیگراد است که در این حرارت ها بهتر رشد می کند .بعضی از ارقام شمعدانی زونال یا حلقه ای تا 10 درجه سرمای زیر صفر را هم تحمل می کنند .
 
کشت گیاه شمعدونی

کاشت و باغبانی  گیاه شمعدونی

گلدانها :

گلدانهای سفالی برای شمعدانی مناسب است . مخصوصآ در گلخانه ها اگر شمعدانی را در گلدان کوچکتر بکارند مناسب تر است تا گلدان های بزرگنر . وقتی قلمه ها ریشه دار شدند باید آنها را در گلدان استکانی ( 5 سانتیمترقطر دهانه ) کاشت و بعد از گلدان اولی به گلدان فرنگی کوچک ( 7 – 5/8 سانتیمتر قطر دهانه ) منتقل کنند . خاک گلدان باید کمی سفت و با ثبات باشد . یعنی مقدار رس بیشتر از حدی باشد که قبلا گفته شده .نه اینکه سخت و سفت و سنگین باشد . تعویض گلدان وقتی انجام می شود که ریشه ها بتازگی به بدنه گلدان رسیده باشند ، نه اینکه صبر کنند تا علائم گرسنگی در گیاه ظاهر شود .موقع گل کردن بوته جوان در گلدان بتدریج عوض می شود احتیاجی به کود اضافی نیست . اندازه گلدانی که گیاه در آن گل می کند بستگی به واریته شمعدانی دارد .
بعضی در گلدان کوچک و بعضی در گلدان فرنگی بزرگ و عده ای در گلدان خیاری ( 17 سانتیمتر قطر دهانه ) خوب گل میکنند .

متوقف کردن رشد بوته ها :

بیشتر انواع شمعدانی را اگر بحال خود بگذارند یک ساقه اصلی می دهد و وقتی این ساقه رشد کافی کرد ، که اغلب گل هم ندارد ، شاخه های اطراف بیرون می آیند . این وضعیت رضایت بخش نیست .ولی اگر سر ساقه اصلی را ببریم یعنی پنسمان کنیم ، دو جوانه نزدیک محل قطع رشد می کنند و اینها هم بنوبه خود تا حدی رشد کرده و از آن ببعد شاخه های جانبی رشد می کنند .
منظور از متوقف کردن رشد ، هم آهنگ و هم زمان کردن رشد جوانه ها می باشد . شروع رشد شمعدانی در بهار و توقف در رشد و تولید گل آن در اواسط تابستان است . و شروع مجدد رشد در موقع کوتاه شدن روز یعنی پائیز است . موقع قلمه گرفتن ، معمولا در آخر مرداد و اوائل شهریور می باشد که گیاه مادری از قدرت و قوت کاملی برخوردار است .قلمه هائی که گرفته میشود در آخر مهرماه دارای ریشه کامل می باشند و می توان آنها را در گلدان 5/8 سانتیمتر قطر کاشت .در همین موقع که قلمه های ریشه دار جابجا میشود و باید از نقطه نموی قلمه ، سربرداری ( پنسمان ) شود . شاخه هائی که قبل از نیمه زمستان رشد می کنند از رشد دو یا سه جوانه چانبی سرچشمه می گیرند . رشد زیاد شاخه ها تا اوایل بهمن ماه احتمالا شروع نمی شود .
 
در این موقع در ظرف چند هفته شاخه های جوان جانبی شاخه های مجددی میدهند که دو یا سه بند دارند . اینها هم باید سر برداری ( پنسمان ) شوند .بنابراین برای تقویت بوته باید سعی کرد که شاخه های بیشتری ایجاد گردد . در اواخر اسفند رشد شاخه ها و ریشه ها زیاد می شود و در این موقع است که تغییر اندازه گلدان لازم میباشد . باید بوته ها را به گلدانی که قطر دهانه آن 11 سانتیمتر باشد منتقل نمود .این تغییر گلدان ممکن است رشد بوته را مجددآ متوقف کند .در اواسط فروردین اگر رشد خیلی زیاد است قسمتی از سرشاخه ها باید سر برداری شود و این آخرین پنسمان است .در اواسط خرداد بوته باید در یک حالت کامل باشد .
بعضی از انواع شمعدانی ها بیش از یک یا دو ساقه نمی دهند ولی بعصی پُر شاخ و بگند و احتیاج زیادی به سربرداری ندارند . فقط ممکن است گل دادن بوته را به عقب بیاندازد .
معمولا شمعدانی هائیکه یک ساقه راست دارند را پنسمان میکنند ولی مثلا در شمعدانی پیچ این کار معمول نیست ولی شمعدانی های معمولی و بعضی از شمعدانیهای اژدر را می توان با سربرداری فرم داد .

نکتۀ مهم در باغبانی

شاید دوست داشته باشید در تمام فصول سال شمعدانی های زیبای خود را پرورش دهید.
برگ های جذاب آن، زیبایی خاصی به این گل خانگی می دهد و هنگامی که این گل کاملاً رشد کرده و بالغ شد، می توانید برای تابستان این گیاه را به بیرون از خانه منتقل کرده و از زیبایی آن لذت ببرید.

 

شمعدانی ، آموزش مراقبت و پرورش گیاه شمعدانی

آموزش مراقبت و پرورش گیاه “شمعدانی”
:
امتیاز : 5 تعداد رای : 6
منبع : نمناک - / ک.ک
این مطلب مفید بود ؟ 6 0
نظر کاربران
نظر خود را بنویسید ...

توجه : ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی با اخلاق و منش اسلامی ،ایرانی ما در تناقض است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.

کد امنیتی
ارسال نظر
انصراف