دشنام

عاقبت دشنام و مسخره کردن

کد مطلب : 14197زمان مطالعه : 8 دقیقه
دشنام دادن و مسخره کردن از نظر اسلام حق الناس محسوب می شود و اگر از شخص حلالیت نگیرید باید در آخرت حسابش را پس بدهید.

دشنام گویی و بددهانی

یکی از گناهان کبیره ، تمسخر دیگران و دشنام دادن به افراد دیگر است . این امر در بین ادیان آسمانی نکوهش شده و افرادی که دیگران را تمسخر می کنند و به باقی افراد فحش می دهند، جزو بدترین و شرور ترین بندگان خدا محسوب می شوند . انسان های که بویی از انسانیت برده باشند به هیچ وجه زبان خود را آلوده به این گناه زشت نمی کنند.

از نظر اسلام دشنام و مسخره کردن دیگران گناه محسوب می شود و احادیث فراوانی در این باره ذکر شده که در این بخش از نمناک به این احادیث و روایت ها می پردازیم.

فحش دادن از نظر اسلام

مفهوم ناسزا و دشنام

دشنام و ناسزا به معنای به کاربردن الفاظ و واژگان رکیک و عبارت های تند و زننده است و آن عبارت از این است که انسان از امور قبیح و مستهجن با عبارات و الفاظ صریح تعبیر کند و کلمات ناشایست و دور از شأن آدمی را برزبان جاری نماید که در اصطلاح به آن سب یا فحش می گویند.

دشنام گویی موجب آزار روحی دیگران می شود و بی اعتنایی و بی توجهی به حقوق دیگران محسوب می گردد. دشنام گویی نشانأ افراد بی تمدن، ناپخته و بی نزاکت است که آثار آن در فروپاشی اجتماعی و ایجاد تضاد و درگیری ها خود را نشان می دهد و موجب بروز خشونت در جامعه می گردد و گسترش و تداوم آن شرایط اجتماعی جامعه را بحرانی تر می سازد.

معنی دشنام

آیا دشنام دادن حق الناس است؟

حق الناس بودن ناسزا و دشنام

دشنام و ناسزا دادن به کسی که حقش نباشد، جزء حق الناس است و باید فرد دشنام دهنده باید از آن شخصی که این ستم را در موردش روا داشته ، طلب حلالّیت نماید و او را راضی کند اما اگر فرد راضی نشود ، این تسویه حساب به آخرت می ماند.

مرحوم دیلمی می فرماید :اگر توبه از ریختن آبروی دیگران است،یا اینکه کسی را فحش ودشنام داده ای،یا تهمت زده باشی و سخن چینی کرده باشی، واجب است است آنها را راضی نمایی و تهمت زده را از اتهام بیرون آوری به هر نحوی که می شود .

افرادی که با بی شرمی و گستاخی به برخی مظلومان که یارای مقابله با او را ندارند،فحش و ناسزا می گویند ، باید بدانند این سکوت آنها تبعات بیشتری برایشان دارد زیرا خداوند متعال برهمه ی امور این هستی آگاه است و آه یک انسان مظلوم را خواهد گرفت.

دیدگاه قرآن درباره فحش و ناسزا

جمعی از مؤمنان در زمان بت پرستی بر اثر ناراحتی شدید بتهای مشرکان را به باد ناسزا گرفته و دشنام می دادند، قرآن آنها را صریحا از این موضوع، نهی کرد و رعایت اصول ادب و عفت و نزاکت در بیان را، حتی در برابر خرافی ترین و بدترین ادیان، لازم شمرد.

در این باره در قرآن آمده است:و لاتسبوا الذین یدعون من دون الله فیسبوا الله عدوا بغیر علم کذلک زینا لکل امه عملهم ثم الی ربهم مرجعهم فیبنهم بما کانوا یعملون(انعام.108) معبود کسانی را که غیر خدا را می خوانند دشنام ندهید مبادا آنها (نیز) از روی ظلم و جهل خدا را دشنام دهند، این چنین برای هر امتی عملشان را زینت دادیم سپس بازگشت آنها به سوی پروردگارشان است و آنها را از آنچه عمل می کردند آگاه می سازد (و پاداش و کیفر می دهد)

در تفسیر نمونه آمده است:هیچگاه بتها و معبودهای مشرکان را دشنام ندهید، زیرا این عمل سبب می شود که آنها نیز نسبت به ساحت قدس خداوند همین کار را از روی ظلم و ستم و جهل و نادانی انجام دهند.

روایات دشنام

نظر قرآن درباره دشنام دادن

روایاتی چند درباره دشنام گویی

یکی از معاصران امام حسن مجتبی علیه السّلام می گوید،تنها امام حسن علیه السّلام بود که تا وقتی با من صحبت می کرد دوست نداشتم ساکت شود و هیچ گاه از ایشان کلمه ای فحش نشنیدم .

در فرمایشات اهل بیت (علیهم السّلام) درنهی و نکوهش اینکاراحادیث فراوانی رسیده است .

امام صادق علیه السّلام فرمودند :رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرموده اند :« دشنام بر مؤمن چون پرت شدن در هلاک است .» 

امام کاظم علیه السّلام درباره ی مردمی که به هم دشنام دهند فرمود :آنکه آغاز به دشنام کرده ستمکارتر است و گناه او و گناه طرف مقابلش بر عهد ، اوست تا وقتی که از ستم دیده عذر نخواسته است .

رسول خدا صلی الله علیه وآله و سلم فرمودند :از جمله ی بدان و اشرار بندگان خداکسی است که مردم به جهت فحش گفتن او ، از مجالست و همنشینی با او کراهت داشته باشند .

رسول خدا ( صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند ) بپرهیزید از فحش ، که خداوند عزّ و جلّ فحش دهنده ی بی شرم را دوست ندارد.

امام صادق(ع) فرمود:«فحش دادن ظلم است و ظالم در آتش دوزخ قراردارد.

پیامبر(ص)- فرمود:«خداوند بهشت را حرام کرده بر هر دشنام دهنده بی آبروی بی حیائی که از آنچه می گوید و از آنچه به او گفته می شود باکی ندارد و متأثر و ناراحت نمی شود.»

پیامبر فرمود:«هرگاه شخصی را دیدید که نسبت به آنچه می گوید یا درباره او گفته می شود بی مبالات و بی تفاوت است پس همانا او یا زنازاده است و یا شیطان شریک او بوده است.»

پیامبر فرمود:«فحش به مؤمن مانند نزدیک شدن به مرگ است.»

همچنین فرمود، فحش به مؤمن فسق، و جنگ با او کفر است.»

در نهج البلاغه می خوانیم که علی(ع) به جمعی از یارانش که پیروان معاویه را در ایام جنگ صفین دشنام می دادند می فرماید:انی اکره لکم ان تکونوا سبابین و لکنکم لو وصفتم اعمالهم و ذکرتم حالهم کان اصوب فی القول و ابلغ فی العذر. من خوش ندارم که شما فحاش باشید، اگر شما به جای دشنام، اعمال آنها را برشمرید و حالات آنها را متذکر شوید (و روی اعمالشان تجزیه و تحلیل نمائید) به حق و راستی نزدیکتر است و برای اتمام حجت بهتر.(تفسیر نمونه396.5.)

پیامبر (ص) فرمود:«مردگان را دشنام ندهید، زیرا آن ها به آنچه پیش فرستاده اند می رسند پس اگر مومن باشند که مثل زندگان دشنام به آنها جایز نیست و اگر فاسق باشند با اعمال بدی که انجام داده اند خود را گرفتار و محروم از رحمت الهی ساخته اند، بنابراین، شما به آنان دشنام ندهید.»

پیامبر(ص) فرمود:«کسی که به پدر و مادرش دشنام بدهد ملعون و دور از رحمت الهی است از حضرت سوال شد، چگونه انسان به پدر و مادرش دشنام می دهد؟ فرمود:شخص به پدر دیگری فحش می دهد او هم پدر او را دشنام می گویدو در جای دیگر از حضرت سوال می شود آیا کسی پدر و مادر خود را دشنام می دهد؟

فرمود:«آری انسان پدر و مادر دیگران را دشنام می دهد و دیگری هم در مقام پاسخگویی به پدر و مادر او دشنام می دهد.

عاقبت فحش دادن

روایاتی از بزرگان درباره دشنام

مسخره کردن در اسلام

مسخره کردن و توهین به بندگان خدا به هر طریقی جایز نیست و از گناهان بزرگ و حرام است. بنده مؤمن نزد خداوند متعال بسیار عزیز و محترم است و به همین جهت خداوند فرمود هر کس مؤمنان را مسخره کند یا با القاب زشت از آنها یاد کند در زمره ستم کاران محسوب می شود.

مسخره کردن جزء حق الناس محسوب می شود ، زیرا مسخره کننده ، مستقیما" فرد دیگری را که محترم است و باید حقوق وی رعایت می شده را مورد تمسخر قرار داده است بنابراین کسب رضایت و جلب حلالّیت وی لازم است.

خداوند متعال درآیه 11 سوره حجرات در رابطه با ضرورت پرهیز از مسخره کردن دیگران فرموده است:«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا یَسْخَرْ قَومٌ مِّن قَوْمٍ عَسَی أَن یَکُونُوا خَیْرًا مِّنْهُمْ وَلَا نِسَاء مِّن نِّسَاء عَسَی أَن یَکُنَّ خَیْرًا مِّنْهُنَّ وَلَا تَلْمِزُوا أَنفُسَکُمْ وَلَا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِ بِئْسَ الاِسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِیمَانِ وَمَن لَّمْ یَتُبْ فَأُوْلَئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ».

در این آیه خداوند فرموده است:«ای کسانی که ایمان آورده ‏اید نباید گروهی از مردان شما گروه دیگر را استهزاء کنند، شاید آن ها که مورد استهزاء واقع می ‏شوند بهتر از مسخره کنندگان باشند و همچنین زنان یکدیگر را مسخره نکنند، زیرا ممکن است زنان مسخره شده از آن ها که مسخره می‏ کنند بهتر باشند و مبادا از یکدیگر عیب جویی کنید و زنهار از این که یکدیگر را با القاب زشت و ناپسند یاد کنید که پس از ایمان آوردن، نامی که نشان از فسق و فجور دارد بسیار زشت است و هر کس که از این رفتار توبه نکند ستمگر و ظالم است».

همچنین در آیه 67 سوره بقره آمده است:«وَإِذْ قَالَ مُوسَی لِقَوْمِهِ إِنَّ اللّهَ یَأْمُرُکُمْ أَنْ تَذْبَحُواْ بَقَرَةً قَالُواْ أَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا قَالَ أَعُوذُ بِاللّهِ أَنْ أَکُونَ مِنَ الْجَاهِلِینَ؛ و هنگامی که موسی به قوم خود گفت‏خدا به شما فرمان می ‏دهد که ماده گاوی را سر ببرید گفتند آیا ما را به ریشخند می‏ گیری گفت پناه می ‏برم به خدا که [مبادا] از جاهلان باشم».

در آیه 12 بقره در این رابطه آمده است:«زُیِّنَ لِلَّذِینَ کَفَرُواْ الْحَیَاةُ الدُّنْیَا وَیَسْخَرُونَ مِنَ الَّذِینَ آمَنُواْ وَالَّذِینَ اتَّقَواْ فَوْقَهُمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَاللّهُ یَرْزُقُ مَن یَشَاءُ بِغَیْرِ حِسَابٍ؛زندگی دنیا در چشم کافران آراسته شده است و مؤمنان را ریشخند می‏ کنند و [حال آن که] کسانی که تقواپیشه بوده‏ اند در روز رستاخیز از آنان برترند و خدا به هر که بخواهد بی ‏شمار روزی می‏ دهد».

در آیات 58 و 59 سوره مائده در رابطه با تمسخر آمده است:«وَإِذَا نَادَیْتُمْ إِلَی الصَّلاَةِ اتَّخَذُوهَا هُزُوًا وَلَعِبًا ذَلِکَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لاَّ یَعْقِلُونَ﴿58﴾قُلْ یَا أَهْلَ الْکِتَابِ هَلْ تَنقِمُونَ مِنَّا إِلاَّ أَنْ آمَنَّا بِاللّهِ وَمَا أُنزِلَ إِلَیْنَا وَمَا أُنزِلَ مِن قَبْلُ وَأَنَّ أَکْثَرَکُمْ فَاسِقُونَ؛ و هنگامی که [به وسیله اذان مردم را] به نماز می‏ خوانید آن را به مسخره و بازی می‏ گیرند زیرا آنان مردمی ‏اند که نمی ‏اندیشند، بگو ای اهل کتاب آیا جز این بر ما عیب می‏ گیرید که ما به خدا و به آن چه به سوی ما نازل شده و به آن چه پیش از این فرود آمده است ایمان آورده ‏ایم و این که بیشتر شما فاسقید».

عاقبت مسخره گر

عاقبت دشنام دادن و مسخره کردن دیگران در اسلام

حدیث در مورد تمسخر

رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند:

دوزخیان با همه ی شکنجه و عذابی که دارند،از آزار چهار طایفه در رنجند و عذاب می برند . اینان را از حمیم جهنّم می چشانند و فریادشان به واویلا و واثبورا بلند است .... یکی از آن چهار طایفه چرک و خون از دهانش جاری است .جهنمیان می پرسند که این دور از رحمت، حال و وضعش چیست؟وچه کرده که به این عذاب دچار شده که ما با همه ی گرفتاریهای خود از آن در زحمتیم ؟

گویند :این دور از رحمت ، کارش مسخرگی و ادای این و آن در آوردن بود و می نگریست هر کلام زشتی که می دیدید ، ادای آن را در می آورد .

امام سجاد می فرماید:وَ الذُّنُوبُ الّتی تُنزِلُ النِّقَمَ عِصیانُ العارِفِ بِالبَغیِ وَ التَطاوُلُ عَلَی النّاسِ وَ الاِستِهزاءُ بِهِم وَ السُّخریَّةُ مِنهُم ؛

گناهانی که باعث نزول عذاب می شوند، عبارت اند از:ستم کردن شخص از روی آگاهی، تجاوز به حقوق مردم، و دست انداختن و مسخره کردن آنان.(معانی الاخبار ،ص 270)

امام صادق علیه السّلام میفرمایند :هیچ انسانی رو در رو به مؤمنی طعن نزندو او را مسخره نکند ، جز اینکه به بدترین مرگ ها هلاک شود و پس از مرگ درخواست بازگشت به خیر کند ، یعنی تمنّا کند او را به دنیا بازگرداند. تا جبران ملافات نماید . 

عاقبت دشنام و مسخره کردن دلهره آور است

4.833
این مطلب مفید بود ؟321
منبع : پرسمان / جلالیه / خبرگزاری بین المللی قرآن / بخش دین و مذهب نمناک /ن /آ
برچسب : گناه
وبگردی