دیگران چه می خوانند..؟
نمناک سبک زندگیبارداری و نوزاد سقط جنین در چه شرایطی قصاص دارد؟
سقط جنین ، قصاص سقط جنین
سقط جنین در اسلام یکی از گناهان کبیره و نابخشودنی است .برای پایان دادن به زندگی جنین از روی عمد مجازاتی در قانون اسلام در نظر گرفته شده است که در ادامه با آنها آشنا خواخید شد.
بازدید : 13,476 نفر

مجازات سقط جنین در قانون

سقط جنین، به معنای پایان یافتن بارداری در هر مرحله ای است که زندگی نوزاد در جریان است و  پدیده ای رایج در جهان که رو به افزایش است و در 10 تا 20% بارداری ها رخ می دهد. بیش از 80% سقط ها در سه ماهه اول حاملگی رخ می دهد و پس از آن این میزان به سرعت کاهش می یابد. علت بروز سقط جنین همیشه مشخص نیست ولی در ماه های اول حاملگی تقریباً در همه موارد مرگ جنین، قبل از سقط جنین صورت می گیرد. 

قوانین سقط جنین

سقط جنین د ر نگاه اول ناراحت کنند ه و غیرقانونی است. از نظر د ین مبین اسلام، این کار قتل نفس است. اکثریت افراد هم با این مسأله کاملاً مخالفند و آن را غیرقانونی و حتی خلاف شرع می د انند و سقط جنین عمد ی را یک گناه بزرگ د انسته و تحت هر شرایطی آن را ناد رست می د انند .

اد یان مختلف نیز سقط جنین را به جز د ر موارد استثنائی ممنوع اعلام کرد ه اند و باید گفت اعتقاد ات مذهبی، قوانین و مقررات را تحت تأثیر قرار د اد و به همین د لیل قانونگذاران کشورهای مختلف سقط جنین را ممنوع و برای آن مجازات نیز تعیین کرد ه اند .

اما بهتر است بد انیم موارد و مواقعی وجود د ارد که سقط جنین به صورت کاملاً قانونی می تواند انجام بگیرد اما طبق قوانین کشور ما، سقط جنین از همان مراحل اولیه استقرار نطفه، قابل مجازات است و ضوابط آن د ر مواد 487 تا 493 قانون مجازات اسلامی و همچنین د ر مواد 623 و 624 قانون مجازات اسلامی پیش بینی شد ه است اما حال این سوال مطرح است که آیا قانون گذار افراد ی که زن حامله را به سقط جنین راهنمایی می کنند (چه پزشک باشد چه فرد عاد ی)، قابل تعقیب و مجازات می د اند ؟ آیا د ر قوانین کشور د ر موارد ی که جان ماد ر یا کود ک د ر خطر باشد سقط قانونی د ر نظر گرفته شد ه است؟ و اینکه آیا سقط جنین عمد ی، قتل محسوب می شود ؟ اینها سوالاتی است که د ر این زمان ذهن بسیاری از مرد م را به خود جلب کرد ه.

«قانون» د ر این زمینه گفت وگویی با د کتر عباس تد ین، استاد د انشگاه و حقوقد ان و د کتر زینب اصغری، وکیل د اد گستری و عضو هیأت علمی د انشگاه انجام د اد ه که از نظرتان می گذرد .

عباس تد ین، د ر رابطه با قوانین موجود د ر مورد سقط جنین به «قانون» گفت:سقط جنین د ر قانون مجازات اسلامی جرم انگاری شد ه است. یعنی قانونگذار این عمل را جرم انگاشته و برای آن مجازات د ر نظر گرفته است. البته د ر قانون هیچ تعریفی از سقط جنین وجود ند ارد . اما سقط جنین را می توانیم این گونه تعریف کنیم که خروج اراد ی جنین از رحم ماد ر به گونه ای که قابلیت زیست و حیات ند اشته باشد یعنی حیات به محض خروج از رحم ماد ر پایان پذیرد ، وگرنه اگر جنینی به د نیا بیاید و با د ستگاه اد امه حیات پید ا کند ، این مصد اق سقط جنین نیست.

این حقوقد ان اد امه د اد :قانونگذار برای سقط عمد ی جنین، هم مجازات تعزیری و هم پرد اخت د یه د ر نظر گرفته است. یعنی اگر کسی باعث سقط جنین د یگری شود علاوه بر مجازات تعزیری که د ر قانون آمد ه موظف به پرد اخت د یه هم هست.

مشارکت د ر سقط جنین به عنوان معاون جرم سقط جنین است

کسانی که د ر ارتکاب این جرم مساعد ت یا مشارکت می کنند حال پزشک، ماما یا اشخاص عاد ی فرقی ند ارد قانونگذار آنها را معاون جرم سقط جنین می د اند و آنها را نیز قابل مجازات می د اند . به عبارت د یگر افراد ی که به هر طریقی سقط جنین را تسهیل کنند ، چه با آموزش د اد ن، چه با د ارو د اد ن و چه با اقد امی که باعث شود که ماد ر یا شخص د یگری جنین را سقط کند د ر همه این موارد آن افراد ، به عنوان معاون جرم قابل مجازات هستند .

گاهی ماد ر خود رأساً اقد ام به سقط جنین می کند ، یعنی ماد ر وسایلی را تهیه کرد ه و خود مباد رت به سقط جنین می کند . د ر قانون مجازات اسلامی د ر بحث د یات یک اختلافی وجود د اشت که آیا بعد از د مید ه شد ن روح (ولوج روح) که ماد ر یا شخص ثالثی این کار را انجام د هد آیا این مصد اق قتل عمد هست یا خیر؟ یعنی آیا می توان او را قصاص کرد یا خیر؟ که باید گفت، رویکرد قانون مجازات اسلامی این گونه است که این امر را بعد از د مید ه شد ن روح (ولوج روح) قتل عمد نمی د اند و اصلاً قتل نمی د اند ، اما رویه قانونگذار تغییر کرد ه و باوجود اینکه ممکن است د ر د ید گاه های فقهی د اشته باشیم که بعد از د مید ه شد ن روح، سقط جنین می تواند قتل باشد ، اما قانونگذار از این موضوع پیروی نکرد ه است. سقط جنین بعد یا قبل از د مید ه شد ن روح تفاوتی ند ارد ؛ به هر حال مجازات خود را خواهد د اشت.

اجازه سقط جنین بنابر چند شرط

این استاد د انشگاه خاطرنشان کرد :موارد ی وجود د ارد که گاه ماد ر به بیماری مبتلاست که اد امه بارد اری برای سلامتی وی بسیار خطرناک و مهلک است یا اینکه جنین موجود د ر رحم د چار ناهنجاری هایی باشد که با حیات جنین منافات د اشته و جنین بعد از زایمان قاد ر به حیات نباشد . د ر این موارد ، قانونگذار با چند شرط اجازه سقط جنین را صاد ر کرد ه است. به عبارت د یگر با توجه به قانون سقط د رمانی، صد ور مجوز سقط د رمانی منوط به وجود شرایط ذیل است:1- بیماری جنین که به علت عقب افتاد گی یا ناقص‎الخلقه بود ن موجب حرج ماد ر است یا بیماری ای که با تهد ید جانی ماد ر توأم باشد ؛ احراز این شرط با تشخیص سه پزشک متخصص و معتمد و با تأیید پزشکی قانونی خواهد بود . 2- هنوز روح د مید ه نشد ه باشد ، یعنی قرار د اشتن جنین د ر مرحله پیش از ولوج روح (چهار ماهگی)؛ احراز این شرط بر اساس سونوگرافی های معتبر د وره ای صورت خواهد گرفت. 3- رضایت زن، زن باید با حضور د ر پزشکی قانونی و تکمیل فرم د رخواست اعلام رضایت کند . (حضور پد ر برای صد ور مجوز سقط د رمانی، ضرورتی نخواهد د اشت).

قانونگذار بعد ولوج روح اجازه سقط جنین را نمی د هد

قانونگذار ما بعد ولوج روح اجازه سقط جنین را نمی د هد . به اعتقاد بند ه د ر قانون مجازات جد ید د ر سقط عمد ی جنین تفاوتی د ر د مید ن روح یا ند مید ن روح نگذاشته است و رویکرد خود را تغییر د اد ه است ما می توانیم قانون سقط د رمانی را هم به نحوی اصلاح کنیم تا این موارد کاهش پید ا کند .

سه تا شش ماه حبس ،مجازات سقط جنین

د کتر زینب اصغری، وکیل د اد گستری و عضو هیأت علمی د انشگاه د ر رابطه با افراد ی که ماد ر را د ر سقط جنین راهنمایی می کنند به «قانون» گفت:باید افراد را به د و د سته تقسیم کرد ؛ د سته اول افراد عاد ی و د سته د وم شاغلین به مشاغل پزشکی و مامایی و مشاغل مشابه. د ر قوانین ما برای د سته د وم مجازات سنگین تری پیش بینی شد ه است، چراکه این د سته به واسطه شغلشان مسئولیت بیشتری د اشته اند ؛ بنابراین بر اساس قانون مجازات اسلامی، اگر کسی که زن حامله را به سقط جنین د لالت می کند ، فرد معمولی باشد علاوه بر پرد اخت د یه، به سه ماه تا شش ماه حبس محکوم می شود .

د ر این حالت مرتکب عملاً د ر سقط جنین مباشرت ند اشته، بلکه صرفاً با د لالت ماد ر به خورد ن د ارو یا به کار برد ن سایر وسایل سقط جنین، وی را د ر ارتکاب جرم مساعد ت می کند . حال اگر همین فرد به زن حامله، عملاً د ر سقط مباشرت د اشته باشد و به واسطه د اد ن اد ویه یا وسایل د یگری موجب سقط جنین زن شود به مجازات حبس از شش ماه تا یک سال و پرد اخت د یه محکوم می شود . اما اگر فاعل، پزشک، ماما یا فروشند ه د ارو یا مشاغل مشابه باشد ، علاوه بر پرد اخت د یه، به حبس از د و تا پنج سال محکوم خواهد شد . به عبارتی حد اقل مجازات برای د سته د وم د و سال است.

اصغری عنوان کرد :همچنین کسانی که از کاد ر د رمانی رسمی کشور نبود ه و از افراد عاد ی هستند اما خود را پزشک یا ماما معرفی کرد ه و با این عناوین اقد ام به سقط جنین کنند ، مجازات د سته د وم د ر مورد آنها اعمال می شود .

د ر هیچ حالتی برای ماد ر مجازات حبس یا جریمه پیش بینی نشد ه است

باید توجه د اشت که قانونگذار ایرانی د ر هیچ حالتی برای ماد ر مجازات حبس، جریمه و ... پیش بینی نکرد ه است و د ر هر حال ماد ر حتی اگر به عمد و شخصاً جنین خود را سقط کند فقط به پرد اخت د یه به پد ر محکوم خواهد شد . د یه جنین نیز با توجه به مراحل رشد جنین متفاوت است، اما پس از چهارماهگی که اصطلاحاً گفته می شود روح د ر جنین د مید ه شد ه است، د یه جنین، د یه کامل خواهد بود .

 هرچند د ر مورد پد ری که همسر را به سقط جنین تشویق و تحریک کند یا ابزار سقط جنین را فراهم آورد حکم صریحی نیامد ه است، اما به نظر می رسد سنگین ترین مجازاتی که می توان برای پد ر فرض کرد ، همان پرد اخت د یه است؛ البته باید توجه د اشت د ر این حالت خود پد ر یا ماد ر که د ر سقط قصد د اشته اند ، از د یه سهمی نمی برند .

امکان سقط د رمانی تنها تا قبل از اتمام چهارماهگی  طبق قانون 


اصغری د ر رابطه با اینکه د رخواست صد ور مجوز سقط جنین فقط هنگامی پذیرفته می شود که جهت د رمان بود ه و قبل از چهار ماهگی جنین به د رخواست زوجین و با معرفی نامه پزشک نتایج آزمایشات پزشکی به اد اره کل پزشکی قانونی استان تقد یم شود ، گفت:د رست است بنابر قانون، سقط د رمانی تنها تا قبل از اتمام چهارماهگی امکان پذیر است، به عبارتی سقط د رمانی با تشخیص قطعی سه پزشک متخصص و تأیید پزشکی قانونی مبنی بر بیماری جنین که به علت عقب افتاد گی یا ناقص الخلقه بود ن موجب حرج ماد ر است یا بیماری ماد ر که با تهد ید جانی ماد ر توأم باشد قبل از ولوج روح (چهارماه) با رضایت زن مجاز است و مجازات و مسئولیتی متوجه پزشک مباشر نخواهد بود . نکته اول آن است که د ر این ماد ه واحد ه، جهت رعایت حال ماد ر، رضایت وی کافی اعلام شد ه و بنابراین رضایت شوهر برای سقط د رمانی ضرورتی ند ارد ؛ د ر عمل نیز مراکز پزشکی قانونی رضایت زن را کافی می د انند ، که می تواند د ر حفظ شأن و حقوق زن گامی مهم و قابل احترام قلمد اد شود .

نکته د وم محد ود یت زمانی است. همان گونه که اشاره شد ، توسل به سقط د رمانی قانونی تنها تا قبل از اتمام چهارماهگی امکان پذیر است. بنابر قانون مجوز سقط جنین بعد از چهارماهگی صاد ر نخواهد شد و د لیل آن، حرمت سقط جنین پس از ولوج روح است؛ بنابراین سرعت د ر رسید گی به د رخواست، برای استفاد ه از حق سقط د رمانی حائز اهمیت بسیار است.

بعد از چهارماهگی و حلول روح مطابق نظر اکثریت علما به هیچ وجه اسقاط جنین جایز نیست. اقلیتی نیز قائلند که د ر صورت خطر جانی برای ماد ر، اسقاط جنین حتی بعد از د مید ه شد ن روح نیز بلااشکال است. حضرت امام خمینی معتقد ند ، بعد از د مید ن روح د ر جنین، حفظ جان یکی بر د یگری ارجحیتی ند ارد و اگر علم به تلف شد ن هر د و باشد و تنها امکان حفظ یکی از آن هاست، مورد باید با قرعه مشخص شود .

 اما باید گفت، د ر شرایط سقط د رمانی که جان ماد ر د ر خطر است، نه امکان حفظ هر د و موجود است و نه انتخابی د ر کار است، چون حیات جنین، متوقف بر بقای ماد ر است و اگر جنین را انتخاب کنیم نمی توانیم جانش را حفظ کنیم. بنابراین، هرچند ترجیحی بین زند گی ماد ر و جنین نیست اما تنها راه ممکن حفظ زند گی ماد ر است؛ چراکه حفظ جان ماد ر بهتر از مرگ هرد و است.

از این جهت ممکن است د ر عمل موارد ی مشاهد ه شود که با وجود گذر از چهارماهگی با توجه به شد ت خطر و د یگر شرایط، اجازه سقط صاد ر شود ، هر چند با مر قانون منافات د ارد . باید توجه د اشت با وجود برخی تفاسیر، سقط جنین د ر هیچ حالتی قتل محسوب نشد ه و نمی تواند مستوجب قصاص نفس شود ، هرچند د ر فرض سقط بعد از چهارماهگی د یه کامل انسان مستقر خواهد بود .

پیش بینی شدن مجازات قصاص د ر قوانین برای سقط جنین 

وی د ر پاسخ به اینکه "آیا برابر قانون آزار و اذیت زنی که بارد ار است و چنانچه موجب سقط جنین شود جرم است؟" خاطرنشان کرد :بله؛ هرکس عالماً و عامد اً به واسطه ضرب یا اذیت و آزار زن حامله موجب سقط جنین وی شود ، علاوه بر پرد اخت د یه یا قصاص حسب مورد به حبس از یک تا سه سال محکوم خواهد شد . ملاحظه می شود ، قانونگذار د ر این حالت برخلاف سایر وضعیت های سقط جنین، علاوه بر حبس و د یه، مجازات قصاص را نیز پیش بینی کرد ه است.

حقوقد انان د ر این رابطه د و برد اشت مختلف د ارند . عد ه ای معتقد ند چنانچه جنینی د ر مرحله ولوج روح باشد ، مرتکب، مستوجب قصاص است و عد ه ای د یگر معتقد ند د ر هر صورت مجازات قصاص از مرتکب سقط جنین منتفی است. د ر رویه قضایی و نظریه پرد ازی حقوقی، د ید گاه د وم با اقبال بیشتری مواجه بود ه و با منطق حقوقی نیز سازگارتر می کند . بنابراین از نظر ما د ر اینجا منظور از قصاص، مجازات آسیبی است که به ماد ر وارد شد ه نه به جنین و د ر برابر جنین کماکان همان د یه مستقر است.

سقط جنین در چه شرایطی قصاص دارد؟

برگرفته از روزنامه قانون-/ف
این مطلب مفید بود ؟ 13 1
نظر کاربران
نظر خود را بنویسید ...

توجه : ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی با اخلاق و منش اسلامی ،ایرانی ما در تناقض است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.

کد امنیتی
ارسال نظر
انصراف