نمناک سبک زندگیخانه داری گیاه گزنه ، تاریخچه ، فواید و مضرات
گیاه گزنه ، خواص گیاه گزنه
گزنه گیاهی است که از دوران ماقبل تاریخ نیز وجود داشته و مردم آن زمان از آن برای تغذیه استفاده می کردند و از خواص درمانی آن اطلاع داشته اند .

گیاه گزنه ، فواید و مضرات گیاه گزنه

 

گیاه گزنه

جالینوس حکیم که در قرن دوم میلادی زندگی می کرده آنرا برای رفع سرماخوردگی و بیماری دستگاه تنفسی بکار می برده است .

گیاه گزنه

گیاه گزنه به انگلیسی 

گزنه با نام علمی Urtica dioica گیاهی است علفی چند ساله دارای ساقه های راست به ارتفاع 50 تا 100 سانتی متر و حتی بیشتر که غالباً در اماکن مخروبه، باغها و نقاط مرطوب خارج شهر، نواحی سایه دارو جاهائی که چهار پایان در آنجا به سر می برند به حالت خودرو می روید. از ریشه های خزنده آن پا جوش هائی در کلیه جهات خارج می شود که خود باعث آن می گردد که گیاه بصورت پایه های متعدد در آمده محل رویش خود را بکلی فرا می گیرد گزنه، ساقه چهار گوش پوشیده از تار و برگهای بیضوی و نوک تیز دندانه دار و منتهی به دو استیپول دارد .

گلهای آن به رنگ سبز روشن و واقع بر روی 2 پایه جدا گانه است. از مشخصات پایه ماده آن این است که گل آذین خوشه آن پس از آنکه گلها، آمیزش یافت و تشکیل میوه آغاز گردید. از حالت ایستاده به وضع خمیده در می آید .

گزنه اعضای پوشیده از تارهای مخروطی شکل و گزنده دارد و چون پس از لمس کردن محتویات سوز آور غده زیر آن در پوست بدن وارد می گردد ایجاد سوزش و ناراحتی می کند حالات غیر طبیعی متعددی نیز غالباَ در گزنه بوجود می ید که خود ظاهری متفاوت به گیاه می دهد مانند آنکه در بین پایه های گزنه نمونه هائی با دو نوع گل نر و ماده بر روی یک پایه و با انواعی با برگهای فراهم دیده می شود در شمال کشور از برگهای آن برای تغذیه استفاده می کنند .

پرورش گیاه گزنه

گیاه گزنه 

  •  ترکیبات شیمیایی

گزنه دارای تانن ، لسیتین ، اسید فرمیک ، نیترات پتاسیم و کلسیم است، ترکیبات آهن دارد و دارای ویتامین c و نوعی گلوکوزید است که پوست را قرمز می کند. از سرشاخه های این گیاه ماده قرمز رنگی به نام اورتی سین استخراج می شود .

  •  پرورش گیاه

پرورش گزنه از طریق کاشتن دانه در طول شیارهائی در آغار بهار انجام می گیرد و یا آنکه از طریق کاشتن قطعات سوش دار اقدام به این کار می شود در حالت اخیر قطعات مذکور را در امتداد خطوطی به فواصل 40 سانتی متر از یکدیگر به نحوی می کارند که هر پایه گیاه از دیگری معادل 15 تا 20 سانتی متر فاصله داشته باشد .

  •  خاک

این گیاه خاکهایی سبک و غنی از نیتروژن را می پسندد. بهترین محصول در زمانی بدست می آید که در خاکهایی عمیق و حاصلخیز کشت شده باشد .

  •  نور

این گیاه نمی تواند در سایه رشد کند و به نور کافی نیاز دارد .

  • آبیاری

زمان آبیاری گزنه زمانیست که خاک آن کاملا خشک شده باشد. 1 یا 2 هفته یکبار مناسب است و به طور کلی به آب زیادی نیاز ندارد .

  • آفات

نبود زهکش مناسب باعث رشد بیماری های قارچی می شود. از آفات این گیاه می توان به شته اشاره کرد .

  • دما

این گیاه به سرما حساس بوده و در دماهای زیر 15 درجه کاملا از بین می رود .

  • برداشت

پس از رشد کامل گیاه ، ساقه هوائی آنها را درو می کنند و بلافاصله به کارخانه جهت مصارف تهیه کلروفیل و غیره حمل می نمایند در هر سال نیز می توان دو بار اقدام به جمع آوری ساقه گیاه نمود، برگهای جوان گزنه به مصارف تغذیه مشابه اسفناج می رسد. (در رامسر و بعضی از شهرهای شمال کشور) گل آذین آن نیز که بعد از ظاهر شدن گل ولی قبل از رسیدن میوه چیده می شود، و به صورت له شده و مخلوط با تخم مرغ آب پز جهت تغذیه جوجه پرندگان در پرورش طیور مورد استفاده قرار می گیرد .

 

استفاده ازگزنه درنساجی :

ساقه گزنه حاوی الیاف است که مانند کتان مورد استفاده بوده و با همان فرآیند تولید می شود. به خلاف پنبه، گزنه را می توان بدون استفاده ازحشره کش به آسانی پرورش داد. اما الیاف گزنه زبرترمی باشند .

درسالهای اخیر، یک شرکت آلمانی تولید تجارتی منسوجات ازجنس گزنه را آغازکرده است .

ازگزنه می توان درتولید رنگ استفاده کرد. ازریشه گزنه رنگ زرد وازبرگ ها زرد مایل به سبزبه دست می آید .

 

گزنه وباغبانی :

علاوه برآنکه ازگزنه می توان درجهت گرد آمدن حشرات سودمند استفاده کرد، درباغ های گیاهی دارای تعدادی موارد استفاده سودمند نیزهست .

رشد گزنه دریک خاک، نشانه حاصلخیز بودن خاک (به ویژه ازنظر فسفر) واشکال ازنظرکشاورزی است .

گزنه حاوی مقدارزیادی نیتروژن است و به این جهت به عنوان فعال کننده کمپوست مورداستفاده است و یا می توان از آن درتهیه کود مایع استفاده نمود که اگر چه تا حدی میزان فسفات آن کم است ولی از نظر منیزیم، گوگرد وآهن غنی است .

 

طرز استفاده :

1 - دم کرده گزنه:مقدر 40 گرم برگ گزنه را در یک لیتر آبجوش ریخته و بمدت 10 دقیقه دم کنید . مقدر مصرف آن سه فنجان در روز بعد از غذاست .

2 - جوشانده گزنه:مقدر 30 گرم گزنه را در یک لیتر آب ریخته و بمدت 10 دقیقه آنرا بجوشانید . این جوشانده برای تصفیه خون مفید است . مقدر مصرف آن یک فنجان بین غذاها در روز است .

3 - تنطور گزنه:یک قسمت برگ گزنه را با پنج قسمت الکل 50 درجه طبی مخلوط کرده و در داخل شیشه در بسته بریزید و بمدت 15 روز هر روز آنرا تکان دهید بعد از اینمدت آنرا صاف کرده و در شیشه دربسته نگاهدری کنید . مقدر مصرف آن 15-10 قطره سه بار در روز می باشد .

فواید گیاه گزنه

خواص گیاه گزنه 

خواصّ و اثرات دارویی :

طبع گزنه گرم و خشک است .

گزنه دارای خواصّ و اثرات مدر، خون ساز، مقوّی، تقویت کننده و تونیک، مُلیّن، کاهش دهنده ی غلظت قند خون، قابض و قاعده آور، ضدّ انگل و کرم کش، مُحرّک روده، مسهل، ضدّ بلغم و کاهش دهنده ی فشار خون است .

گزنه در موارد التهاب کلیه، وجود خون در ادرار، ناراحتی های زنانگی، درد نقرس، عادت ماهانه دردناک و مفرط بودن خون عادت ماهانه، یرقان، ترشّح ادرار، رفع ناراحتی های قبل از عادت ماهیانه، ترشّحات سفید مهبلی، تب یونجه، ناراحتی های کبدی، سنگ کیسه ی صفرا، ناراحتی های قلبی ناشی از جمع شدن مایع، درمان سل، سرفه، درمان ناشی از کمبود ویتامین ث، تقویت جنین و سهیل زایمان، قطع خون روی های رحمی پس از زایمان، اسهال کودکان، بواسیر، اگزما، استسقا و اخراج زرداب و بلغم لزج و رفع ناراحتی های طحال، کلیه و زخم های سرطانی به تنهایی یا مخلوط با گیاهان دیگر استفاده می شود .

گزنه ی پخته شیر مادران را افزایش داده و تصفیه کننده ی خون است. نیروی جنسی را زیاد کرده و سینه و ریه را از اخلاط خونی پاک می کند. تخم گزنه مسهل و قاعده آور و ضدّ انگل است. مُحرّک روده است و حرکات دودی شکل روده را تقویت می کند .

غرغره ی جوشانده ی آن در استعمال خارج در موارد گلو درد و ورم لوزه مصرف می شود در استعمال خارجی در رماتیسم مزمن، ورم پا و ضماد برگ تازه ی آن به صورت کوبیده شده برای بند آوردن خون ریزی از بینی، تحلیل آبسه، دمل و سر باز کردن دمل مفید است .

جوشانده ی یک مشت گزنه ی خرد شده در 200 گرم آب به مدّت 5 دقیقه مقدار قند در ادرار مبتلایان به دیابت را کاهش می دهد .

برگ له شده ی آن در مقدار کمی نمک اثر قاطعی در رفع زخم های غانغرایایی و اولسرهای چرکین دارد .

عصاره ی تازه ی آن آفت و التهاب لثه را از بین می برد .

چای گزنه

دمنوش گیاه گزنه 

جوشانده یا خیسانده :

10 گرم ریشه ی گزنه در یک لیتر الکل در شیشه ی شفاف 15 روز در مقابل حرارت خورشید قرار داده و 34 قاشق سوپ خوری در 14 بطری آب وارد کرده پوست سر را به آرامی مالش دهید برای رشد مو و عدم ریزش مو مفید است. هم چنین از گزنه در موارد استفراغ خونی، احتباس ادرار، ضدّ خون ریزی در زخم ها، رفع سرفه های خونی، رفع بی حسی اعضای بدن، برونشیت و کم خونی به کار می رود

دانه ی گزنه جهت رفع درد معده، آنژین، اخلاط خونی، سرطان و بیماری های مربوط به طحال مصرف می گردد .

شیره ی تازه ی گزنه جهت دفع درد مفاصل در استعمال خارجی به کار می رود و اثر تنگ کننده ی مجاری عروق داشته و در رفع خون روی های رحمی و خون روی در فواصل قاعدگی همراه با هموفیلی اثرات شفابخش دارد .

دم کرده ی 7 ـ 10 گرم برگ گزنه قبل یا بعد از غذا جهت مداوای بیماری قند به کار می رود .

مضرات :

گزنه اگر بیش از حد استفاده شود ممکن است برای روده ها و کلیه ها مضر باشد بنابراین بهتر است با صمغ عربی و کتیرا خورده شود

مقدر مصرف بیش از 10 گرم در روز ممکن است باعث بند آمدن ادرار شود . زنان باردار و کودکان باید از مصرف آن خورددی کنند .

تداخلات داروئی

با توجه به اینکه این گیاه خاصیت دیورتیکی دارد، باید از مصرف آن به همراه داروهای مدر پرهیز کرد. علاوه بر این از آنجا که گزنه تا حدودی می تواند باعث کاهش فشارخون شود، باید از مصرف آن با داروهای ضدفشارخون بالا یا افزآینده ٔ فشارخون خودداری کرد. این گذشته، مصرف این داروهای گیاهی به همراه داروهای آرام بخش و ضداضطراب و برخی از داروهای آنتی هیستامینک می تواند باعث تشدید اثر آنها شود که باید در این مورد دقت کرد. داروهای کاهندهٔ قندخون نیز نباید به همراه این ماده مصرف شوند. باید توجه داشت که مصرف این داروی گیاهی در هنگام بارداری و شیردهی توصیه نمی شود. ویتامین K موجود در گزنه نیز می تواند اثر ضدانعقادی داروی وارفارین را کاهش دهد .

گیاه گزنه ، تاریخچه ، فواید و مضرات

52
منبع : نمناک / ع.ب
این مطلب مفید بود ؟ 2 0
برچسب ها :
نظر کاربران
نظر خود را بنویسید ...

توجه : ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی با اخلاق و منش اسلامی ،ایرانی ما در تناقض است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.

کد امنیتی
ارسال نظر
انصراف