برو به :
نمناک بهداشت و سلامتتغذیه علائم سوء تغذیه در کودکان
سوء تغذیه ، تغذیه
سوءتغذیه یا عدم تغذیه مناسب یک نوع بیماری است که مهمترین دلیل ایجاد آن، مصرف ناکافی یا بیش از اندازه یک یا چند ماده غذایی است.
بازدید : 2,226 نفر

سوء تغذیه در کودکان چه علائمی دارد

در حال حاضر کودکان بسیاری از سوء تغذیه و پیامدهای ناشی از آن رنج می برند که یکی از عوامل آن ناآگاهی والدین در خصوص تغذیه کافی آنها می باشد. نوزادان مادرانی که برنامه غذایی آنها براساس مقادیر کافی مواد مغذی قرار داده شده، از نظر سلامت عمومی و قوای جسمانی بهتر از نوزادانی هستند که مادرانشان در دوران بارداری دچار کمبود غذایی بوده و برنامه نامناسب داشته اند.

بزرگترین مشکلات بسیاری از کشورهای در حال توسعه، مربوط به کمبود مواد غذایی لازم برای سوخت و ساز بدن است و این در حالی است که سوءتغذیه در همه کشورهای جهان با شکل های مختلف همچون چاقی، بدخوری و یا کم خوری دیده می شود، البته ناگفته نماند که بر پایه آمار سازمان بهداشت جهانی، از سوءتغذیه به عنوان بزرگترین عامل مرگ و میر کودکان یاد شده است.

سوء تغذیه و فقر غذایی باعث بروز بیماریهای گوناگون ، عدم رشد جسمی و روانی کودک ، وقفه در سیر تکاملی ، پیدایش اختلالات گوارشی و کبدی ، قلبی- عروقی ، دستگاه عصبی و ... می گردد.

مهر ماه سال گذشته به استناد آمار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اعلام شد 800 هزار کودک زیرشش سال در ایران دچار سوءتغذیه اند. دبیر ستاد کشوری ترویج مصرف تخم مرغ با اعلام این آمار در خلال موضوع سالم سازی مواد غذایی عرضه شده در بوفه های مدارس گفته بود:این آمار حدود یک چهارم جمعیت کودکان زیرشش سال در کشورمان را شامل می شود.

او همچنین از سوءتغذیه ناشی از بدخوری یا بدغذایی هم سخن گفته بود و به این موضوع اشاره کرده که نبود پروتئین در فرآورده های غذایی مورد استفاده کودکان باعث سوءتغذیه در آنها شده و خواسته بود برای پیشگیری از مشکلات ناشی از آن هر انسان سالم روزی 300گرم و مبتلایان به بیماری هایی چون دیابت، فشار خون و... تا 200گرم در روز تخم مرغ بخورند که ساده ترین و ارزان ترین منبع تأمین پروتئین را در اختیار می گذارد.

سوء تغذیه

سوء تغذیه در کودکان را جدی بگیرید


البته وی توصیه کرده بود برای پیشگیری از مشکلات احتمالی به خوردن سفیده تخم مرغ اکتفا شود زیرا برای خوردن زرده آن باید احتیاط بیشتری کرد؛ اما نیاز به پروتئین در کودکان که می تواند باعث ابتلا به بیماری هایی همچون ماراسموس و کاوشیورکور شود، فقط بخشی کوچک از ضروریات غذایی در تغذیه اطفال است. اگر آمار کودکانی که انواع مواد معدنی دیگری چون آهن، روی و کلسیم همچنین دسته های متفاوت ویتامین ها به قدر کافی به بدنشان نمی رسد نیز محاسبه شود، ممکن است میزان و تعداد کودکان مبتلا به سوءتغذیه متفاوت باشد و بیماری های متعدد دیگری را نیز شامل شود. به عنوان مثال، براساس برخی آمارهای اعلام شده، سالانه 18 میلیون نوزاد فقط به دلیل کمبود آهن و ید دچار عقب ماندگی ذهنی می شوند زیرا مغز و هوششان به سبب سوءتغذیه چنان که باید رشد کافی نداشته است.

سوءتغذیه چیست؟

اگر به موتور یک وسیله نقلیه سوخت لازم نرسد، این وسیله کار نخواهد کرد. اگر در سوخت مورد نیاز برای کار ناخالصی وجود داشته باشد، بد کار خواهد کرد و... بدن هم مثل موتور یک وسیله نقلیه، برای هر عملی نیاز به موادی دارد که بیشتر این مواد از راه تغذیه تأمین می شود. وقتی عناصر لازم برای کارکرد هر قسمت بخوبی و به میزان کافی تأمین نشود یا برعکس، نسبت هایشان از حد نیاز بیشتر باشد، مشکلات و بیماری های متعددی در کارکرد بدن اخلال ایجاد می کند. لاغری یا چاقی مزمن، راشیتیسم، عقب ماندگی ذهنی، دیابت، کبد چرب و... همگی یک سرشان به تغذیه به شیوه بد یا همان بدخوری و بدغذایی وصل است.

با این حال، وقتی صحبت از سوءتغذیه پیش می آید معمولا توجهات به مصرف ناکافی و کمبود مواد غذایی لازم برای سوخت وساز یا متابولیسم معطوف می شود. هر قدر این کمبود شدت گیرد، فرد مبتلا به سوءتغذیه بیشتر به سمت بیماری های خطرناک تر، طولانی تر و مزمن و ماندگار نزدیک می شود که ممکن است حتی به مرگ نیز بینجامد.

مرگ یک کودک در هر 5 ثانیه بر اثر سوء تغذیه

سوءتغذیه در کودکان بر اساس عوامل متعددی رخ می دهد:فقر، ناآگاهی و بی اطلاعی، رژیم غذایی نادرست، سبک زندگی غلط، ابتلا به بیماری هایی که بر تغذیه و عادات غذایی اثرگذار است، فرهنگ نادرست تغذیه و... همگی از عوامل ایجاد یا ادامه آن است. در این میان نوزادان و کودکانی که در ابتدای زندگی و سن رشد قرار دارند به دلیل نیاز بیشترشان به مواد معدنی برای شکل گیری بهتر اعضا و ارگان های بدن بیشتر با خطر سوءتغذیه روبه رو هستند.

در دهه 1380 برخی آمارها حاکی از این بود که در هر پنج ثانیه یک کودک جانش را به سبب گرسنگی از دست می دهد؛ یک دهه پیش، هر پنج ثانیه، یک کودک.

وقتی که نطفه شکل می گیرد

پیش از تولد کودک، بخشی از احتمالات سوءتغذیه ای در آینده او در دستان پدر و مادرش است. تغذیه درست پدر و مادر پیش از شکل گیری نطفه و مهم تر از آن، تغذیه و رژیم غذایی مناسب مادر در دوران بارداری اثر زیادی در این زمینه برجا می گذارد. پدرانی که به دلیل شیوه نادرست تغذیه، ناآگاهی از مواد مورد نیاز بدن، فقر و... نه تنها نمی توانند اسپرمی قوی داشته باشند، بلکه نمی دانند یا نمی توانند منابع مورد نیاز مادر را در طول دوران حاملگی فراهم آورند، یا مهم تر از پدران، مادرانی که از کودکی و نوجوانی به همین دلایل ضعیف ترند و خود با مشکلات تغذیه ای روبه رو هستند، در دوره بارداری عامل اولیه ایجاد و شکل گیری سوءتغذیه در نوزادانشان و ناتوانی در شیردهی پس از تولد او به شمار می روند.

 سوء تغذیه

سوء تغذیه در کودکان دارای علائم متعددی است

بر این اساس، هم در دوره حاملگی و هم در دوره پس از تولد، امراض و اختلالات متعدد ناشی از سوءتغذیه کودکشان را تهدید می کند. رشد ناکافی در دوره جنینی، اختلالات جسمی و ذهنی، تولد زودرس یا نارس، وزن اندک و... از جمله این مشکلات محسوب می شود. در این دوران باید میزان کافی از برخی مواد به بدن برسد و بعضی دیگر از مواد کمتر خورده شود یا در خوردنشان پرهیز و احتیاط بیشتری رعایت شود. کلسیم، آهن، فسفات و... بسیاری از املاح و مواد معدنی در این دوره برای پیشگیری از ایجاد سوءتغذیه در کودکان باید آگاهانه مصرف شود که هر مادری می تواند آن را از پزشک یا متخصص تغذیه پرس وجو کند.

عواملی چون مصرف تنقلات و مواد غذایی با ارزش غذایی ناچیز، ابتلا به بیماری های عفونی بخصوص اسهال، نبود تمام گروه های غذایی در رژیم غذایی همچون گروه میوه و سبزی یا گروه پروتئین و...، وجود انگل در بدن، پیروی از رژیم های غذایی نادرست و مانند اینها نیز از علل بروز سوءتغذیه محسوب می شود.

سوءتغذیه چه علائمی دارد؟

برخی از نشانه های سوءتغذیه ممکن است در سنین متفاوت نوزادان و کودکان و شدت ابتلای آنها به آن، تفاوت هایی داشته باشد، اما علائم عمومی آن عبارت است از خستگی و بیحالی مزمن، وزن کم و لاغری، کوتاه ماندن قد، ضعف در بینایی، اختلال در شنوایی، پریدگی رنگ و خشکی پوست.

هر چه سوءتغذیه به سمت شدت بگراید، ریزش یا تغییر رنگ موها، کاهش تمرکز و توجه، تحلیل رفتن عضلات و ماهیچه ها، شکنندگی استخوان ها، برآمدگی شکم و... نیز به این علائم افزوده می شود.

عوارض سوءتغذیه

چنان که اشاره شد، سوءتغذیه در کودکان می تواند مسبب ایجاد بیماری ها و اختلالات گوناگون جسمی، مغزی، روانی و... شود، اما متخصصان این بیماری ها و اختلالات را در دسته بندی هایی قرار داده اند که برای نمونه به چند گروه از آنها اشاره می شود:

1ـ بیماری های ناشی از کمبود املاح:کم خونی ناشی از فقر آهن (بخصوص در سنین پس از چهار ماهگی)، کوتاهی قد یا ریزش موی ناشی از فقر روی، شکنندگی استخوان ناشی از فقر کلسیم، ابتلا به گواتر و اختلالات تیروئیدی ناشی از کمبود ید و... در این گروه قرار دارد.

2ـ بیماری های ناشی از کمبود ویتامین:ضعف یا اختلالات بینایی حتی در حد کوری و شب کوری ناشی از کمبود ویتامین A، راشیتیسم ناشی از کمبود ویتامین D اسکوروی ناشی از کمبود ویتامین C از جمله اختلالات این گروه به شمار می رود.

تصمیمات و تغییراتی برای درمان سوء تغذیه

مراحل درمان از ابتلای جزئی به سوءتغذیه تا سوءتغذیه حاد متفاوت است. در مراحل اولیه چه در دوره حاملگی، چه در دوران تولد و نوزادی کودکتان و چه در مراحل نوجوانی ممکن است فقط یک مشاوره با متخصصان تغذیه یا پزشکان متخصص زایمان و اطفال عامل مهمی در پیشگیری از سوءتغذیه باشد و در صورت بروز بیماری، بسرعت نیز بتوان مشکلات و اختلالات را درمان کرد. در مراحل حاد، اغلب ممکن است نیاز به ایجاد تغییرات گسترده تر در روش و سبک زندگی، عادات غذایی، پرهیزها و آموزش های خوراکی، تست های آزمایشگاهی و حتی بستری شدن در بیمارستان باشد.

اگر کودکتان برخی از علائم سوءتغذیه را دارد بهتر است و توصیه می شود پیش از آن که به مراحل حاد سوءتغذیه دچار شود با مراجعه به پزشک از ابتلا یا مبتلا نشدن وی به این اختلالات اطمینان حاصل کنید و با انجام اصلاحاتی در سبک زندگی، عادات غذایی و... سلامت را به دلبندتان بازگردانید. در این مواقع پزشک هم ممکن است انجام برخی آزمایش ها را برای اطلاع از سطح و میزان بعضی مواد در بدن نیز تجویز کند.

علائم سوء تغذیه در کودکان

53
منبع : روزنامه جام جم / م.ف
این مطلب مفید بود ؟ 3 0
نظر کاربران
نظر خود را بنویسید ...

توجه : ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی با اخلاق و منش اسلامی ،ایرانی ما در تناقض است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.

کد امنیتی
ارسال نظر
انصراف