مشخصات موشک سجیل با قدرت تخریب و سرعت هولناک؛ معنی سجیل و حقایق آن
انتشار اطلاعات جدید از ویژگی‌های حیرت‌انگیز موشک سجیل؛ قدرت تخریب موشک ایرانی سجیل و سرعت آن چقدر است؟
موشک سجیل با قدرت تخریب بالا؛ مشخصات، سرعت و برد موشک بالستیک ایران
موشک سجیل یکی از موشک‌های بالستیک میان‌برد ایران است که به دلیل برخورداری از پیشران سوخت جامد دومرحله‌ای، برد قابل‌توجه و قابلیت پرتاب از سکوی متحرک، جایگاه ویژه‌ای در برنامه موشکی کشورمان دارد. این موشک که در مراحل اولیه توسعه با نام «عاشورا» شناخته می‌شد، از جمله پروژه‌هایی است که با هدف افزایش آمادگی عملیاتی و کاهش زمان موردنیاز برای آماده‌سازی موشک‌های بالستیک توسعه پیدا کرد.
گزارش‌های منتشرشده از استفاده عملیاتی و دفاعی از این موشک طی جنگ ایران و اسرائیل، توجه رسانه‌ها و کاربران را به ویژگی‌های فنی، قدرت تخریب و توانایی‌های آن جلب کرده است.
در ادامه این بخش از نمناک، مشخصات موشک سجیل، تاریخچه ساخت، سرعت، برد و تفاوت نسخه‌های شناخته‌شده آن را بررسی می‌کنیم.
موشک سجیل چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟
سجیل یک موشک بالستیک زمین‌به‌زمین دومرحله‌ای با سوخت جامد است که در رده موشک‌های بالستیک میان‌برد (MRBM) قرار می‌گیرد. مهم‌ترین ویژگی فنی آن استفاده از موتورهای سوخت جامد در هر دو مرحله پرواز است؛ موضوعی که در مقایسه با موشک‌های سوخت مایع، فرایند آماده‌سازی و شلیک را ساده‌تر و سریع‌تر می‌کند.
این موشک با تکیه بر سکوی پرتاب متحرک جاده‌ای قابلیت جابه‌جایی و استقرار در موقعیت‌های مختلف را دارد. همچنین، پس از پایان فعالیت مرحله نخست، بخش مربوط به آن از مرحله دوم جدا می‌شود تا ادامه مسیر پرواز انجام شود.
اهمیت موشک سجیل تنها به برد آن محدود نیست؛ ترکیب پیشران جامد، ساختار دومرحله‌ای و قابلیت حمل با پرتابگر متحرک، ویژگی‌هایی هستند که در طراحی و توسعه این سامانه مورد توجه قرار گرفته‌اند.
معنی موشک سجیل
واژه سجیل پیشینه‌ای لغوی و قرآنی دارد. در لغت‌نامه‌های فارسی، این واژه معمولاً به معنای سنگ‌گل یا تکه‌ای از گل سخت‌شده و شبیه سنگ آمده است. این واژه در آیات ۸۲ سوره هود، ۷۴ سوره حجر و ۴ سوره فیل نیز به کار رفته است.
تاریخچه ساخت موشک سجیل
توسعه موشک سجیل در ادامه تلاش ایران برای دستیابی به فناوری موشک‌های بالستیک دوربرد با سوخت جامد انجام شد. این پروژه در مراحل اولیه با نام عاشورا شناخته می‌شد و در نهایت به موشک سجیل رسید. نخستین آزمایش موفق پروازی سجیل در ۲۲ آبان ۱۳۸۷ اعلام شد. در آن زمان، مقام‌های دفاعی ایران از دستیابی متخصصان داخلی به فناوری ساخت یک موشک بالستیک دومرحله‌ای با سوخت جامد خبر دادند.
در اردیبهشت ۱۳۸۸ نیز آزمایش نمونه ارتقایافته این موشک با عنوان سجیل ۲ انجام شد. آزمایش‌های بعدی در سال‌های ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۰ ادامه یافت و در آنها بخش‌هایی از قابلیت‌های پروازی و سامانه‌های هدایت و ناوبری مورد بررسی قرار گرفت.
مشخصات فنی موشک سجیل
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی منابع تخصصی حوزه موشکی، سجیل از نظر ابعاد و ساختار در گروه موشک‌های بالستیک میان‌برد سنگین قرار می‌گیرد. البته لازم به ذکر است که برخی جزئیات فنی آن در منابع مختلف با اختلاف‌هایی گزارش شده‌اند.
مهم‌ترین مشخصات اعلام‌شده این موشک عبارت‌اند از:
- نوع موشک: بالستیک زمین‌به‌زمین میان‌برد
- ساختار پروازی: دومرحله‌ای با جدایش مراحل
- نوع سوخت: جامد در هر دو مرحله
- برد اعلام‌شده: حدود ۲۰۰۰ کیلومتر
- طول: حدود ۱۷٫۵ تا ۱۸ متر
- قطر بدنه: حدود ۱٫۲۵ متر
- وزن هنگام پرتاب: حدود ۲۳٫۶ تن
- وزن محموله: بسته به پیکربندی، در منابع مختلف متفاوت گزارش شده و برای نمونه‌های مورد اشاره حدود ۷۰۰ کیلوگرم ذکر شده است.
- نوع پرتابگر: سکوی متحرک جاده‌ای
- نوع سرجنگی: متعارف شدیدالانفجار در گزارش‌های مربوط به پیکربندی متعارف
چرا سوخت جامد در موشک سجیل اهمیت دارد؟
یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های سجیل با موشک‌هایی مانند شهاب ۳، استفاده از سوخت جامد به جای پیشران مایع است. در موشک‌های سوخت مایع، سوخت‌گیری پیش از پرتاب انجام می‌شود و این فرایند می‌تواند زمان آماده‌سازی را افزایش دهد. در مقابل، پیشران جامد از پیش در موتور موشک قرار دارد و نیازی به سوخت‌گیری جداگانه در محل پرتاب ندارد.
این ویژگی چند نتیجه مهم به همراه دارد:
- کاهش زمان آماده‌سازی برای شلیک
- سهولت بیشتر در جابه‌جایی و استقرار
- امکان استفاده از پرتابگرهای متحرک
- کاهش مدت حضور موشک در وضعیت آماده‌سازی پیش از پرتاب
به همین دلیل، استفاده از سوخت جامد در سجیل را باید یکی از ویژگی‌های اصلی طراحی آن دانست؛ قابلیتی که در ارتقای انعطاف‌پذیری عملیاتی سامانه نقش دارد.
سرعت موشک سجیل
سرعت موشک سجیل در مراحل مختلف پرواز ثابت نیست و با توجه به مرحله حرکت و شرایط پروازی تغییر می‌کند. در برخی گزارش‌های منتشرشده، سرعت این موشک هنگام ورود مجدد به جو و در مرحله پایانی پرواز حدود ۱۱ تا ۱۳ ماخ برآورد شده است.
این محدوده سرعت معادل تقریبی ۳۶۰۰ تا ۴۳۰۰ متر بر ثانیه عنوان می‌شود؛ البته باید توجه داشت که این ارقام مربوط به مرحله پایانی پرواز هستند و نمی‌توان آنها را سرعت ثابت موشک در تمام مسیر دانست.
سرعت بالای یک موشک بالستیک در مرحله بازگشت به جو، در کنار مسیر پروازی و ویژگی‌های طراحی سرجنگی، می‌تواند فرایند شناسایی و رهگیری آن را برای سامانه‌های دفاعی پیچیده‌تر کند.
قدرت تخریب موشک سجیل چقدر است؟
قدرت تخریب موشک سجیل به مشخصات سرجنگی، نوع مواد انفجاری، وزن محموله و شرایط برخورد با هدف بستگی دارد. در گزارش‌های منتشرشده، برای سرجنگی متعارف این موشک ظرفیت‌هایی در محدوده چندصد کیلوگرم مواد منفجره ذکر شده است.
در برخی اطلاعات منتشرشده از سوی منابع، وزن مواد شدیدالانفجار سرجنگی حدود ۵۰۰ کیلوگرم عنوان شده و در منابع تخصصی خارجی نیز ظرفیت حمل محموله‌ای در حدود ۷۰۰ کیلوگرم برای سجیل گزارش شده است. این دو عدد الزاماً به یک مفهوم فنی اشاره ندارند؛ وزن کل محموله با وزن خالص مواد منفجره یکسان نیست و از این رو، نمی‌توان تنها با استناد به وزن سرجنگی، میزان تخریب یک موشک را به‌صورت قطعی تعیین کرد. نوع هدف، محل برخورد و ویژگی‌های محیطی نیز در میزان خسارت نقش دارند.
در خرداد 1404 موشک سجیل به کجا خورد؟
با مطرح شدن استفاده از موشک‌های سجیل در حملات ایران به اسرائیل در خرداد ۱۴۰۴، یکی از پرسش‌های پرتکرار کاربران این بود که موشک سجیل دقیقاً به کدام هدف اصابت کرده است؛ خبرگزاری تسنیم در ۲۸ خرداد ۱۴۰۴ از استفاده ایران از این موشک در موج دوازدهم حملات موشکی علیه اسرائیل خبر داده بود. گفتنی است با اینکه در جریان حملات موشکی آن دوره، مناطقی از اسرائیل دچار خسارت شد، اما برای نسبت دادن هر یک از این اصابت‌ها به موشک سجیل، باید شواهد مستقلی درباره نوع موشک به‌کاررفته وجود داشته باشد و نمی‌توان باقطعیت در این مورد اظهار نظر کرد.
