آموزش غسل استحاضه و فرق آن با غسل حیض + انواع غسل استحاضه و حکم آن
اگر زنی دچار خونریزی غیرعادی رحم شود، باید غسل استحاضه انجام دهد. این غسل برای ادای نماز و برخی عبادات دیگر واجب و ضروری است.
غسل استحاضه چیست و چه موقع انجام میشود؟
غسل استحاضه یکی از غسلهای واجب در دین اسلام است که بر زنانی که دچار خونریزی غیرطبیعی رحم (معروف به استحاضه) میشوند، لازم میگردد. درک درست احکام و نحوه صحیح انجام غسل استحاضه، به زنان کمک میکند تا بتوانند عبادات خود را با اطمینان و درست به جا آورند.
در ادامه این بخش از نمناک درباره غسل استحاضه، انواع آن صحبت می کنیم و به آموزش غسل استحاضه می پردازیم.
استحاضه چیست؟
استحاضه نوعی خونریزی غیرطبیعی در بانوان است که با خونریزیهای عادت ماهانه (حیض) و نفاس تفاوت دارد. این خون معمولاً به رنگ زرد، سرد و بدون درد و سوزش خارج میشود، اما گاهی ممکن است خصوصیات خون حیض را نیز داشته باشد.
فرق حیض و استحاضه چیست؟
خون حیض معمولاً رنگی تیرهتر دارد؛ اغلب قرمز مایل به قهوهای یا سیاه است، غلیظ و گرم میباشد و هنگام خروج آن ممکن است کمی سوزش یا فشار احساس شود. به زنی که این خون از او خارج میشود حائض گفته میشود.
در مقابل، خون استحاضه معمولاً روشنتر و بیشتر زردرنگ است، بدون فشار و سوزش خارج میشود و غلظت زیادی ندارد. به زنی که این خون از او خارج میشود مستحاضه میگویند و بر او غسل استحاضه واجب است.
اگر در تشخیص این دو دچار تردید شدید، یکی از نشانههای مهم حیض این است که خون باید حداقل سه روز پشت سر هم دیده شود. بنابراین اگر فقط در بعضی روزها لکهای دیده شود و روز بعد اثری از آن نباشد، ممکن است آن خون حیض نباشد و احکام استحاضه بر آن جاری شود.
انواع استحاضه
فقها استحاضه را در سه دسته استحاضه قلیله، متوسطه و کثیره قرار داده اند.
استحاضه قلیله: خونریزی در حدی است که تنها سطح پنبه (در فرج) را آلوده کند و به عمق آن نفوذ نکند.
استحاضه متوسطه: خون به داخل پنبه وارد میشود، اما به نوار بهداشتی نمیرسد.
استحاضه کثیره: خونریزی به اندازهای است که تمام پنبه بهداشتی را فرا میگیرد.
غسل استحاضه قلیله چیست؟
در پاسخ به این سوال که استحاضه قلیله غسل لازم دارد؟ باید گفت فرد هنگام استحاضه قلیله، باید برای هر نماز خود وضو تازه ای بگیرد و بدن (اندام تناسلی) پیش از نماز شسته شود، اما غسل واجب نیست.
اگر استحاضه قلیله پس از نماز صبح به متوسطه تبدیل شود، مستحب است فرد برای نماز ظهر و عصر غسل کند. اگر پس از نماز ظهر و عصر به متوسطه تبدیل شود، مستحب است برای نماز مغرب و عشا غسل کند.
غسل استحاضه متوسطه چیست؟
اگر برایتان این سوال پیش آمده که استحاضه متوسطه غسل دارد؟ باید بگوییم هنگام استحاضه متوسطه وظیفه نمازگزار این است که برای هر نماز وضو تازه بگیرد و بنابر احتیاط واجب نیز، هر روز پیش از نماز صبح غسل کند.اگر غسل نماز صبح را عمداً یا از روی فراموشی انجام ندهد، باید برای نماز ظهر و عصر غسل کند و اگر باز هم غسل نکند، حتی با قطع شدن خون، باید قبل از نماز مغرب و عشا غسل کند.
اگر استحاضه متوسطه پس از نماز صبح به کثیره تبدیل شود، باید برای نماز ظهر و عصر یک غسل و برای نماز مغرب و عشا غسل دیگری انجام دهد. اگر پس از نماز ظهر و عصر به کثیره تبدیل شود، فقط برای نماز مغرب و عشا غسل کافی است.
غسل استحاضه کثیره چیست؟
هنگام استحاضه کثیره، شخص باید یک غسل برای نماز ظهر و عصر و یک غسل مجزا برای نماز مغرب و عشا انجام دهد. در این حالت، نباید بین نماز ظهر و عصر یا مغرب و عشا فاصله بیندازد؛ در غیر این صورت، برای هر نماز باید غسل جداگانهای انجام دهد. همچنین پیش از هر نماز پنبه را تعویض کرده و بدن را بشوید.
سایر احکام استحاضه
در متن بالا توضیح دادیم که غسل استحاضه چه موقع انجام میشود؟ در ادامه به بیان برخی از احکام استحاضه می پردازیم:
- ترتیب بین وضو و غسل در استحاضه متوسطه و کثیره مهم نیست.
- زن مستحاضه باید قبل از نماز، با بررسی پنبه، نوع استحاضه خود را تشخیص داده و طبق احکام آن عمل کند.
- اگر پس از نماز بررسی کردید و خونی خارج نشده بود، حتی اگر بدانید دوباره خون خواهد آمد، میتوانید با همان وضو یا غسل، نماز بعدی را فوراً بخوانید.
- پس از وضو یا غسل (بسته به نوع استحاضه)، باید فوراً به نماز ایستاد، اما گفتن اذان و اقامه و خواندن ادعیه قبل از نماز و اعمال مستحبی مانند قنوت در حین نماز اشکالی ندارد.
روزه بدون غسل استحاضه صحیح است؟
روزه فرد دچار استحاضه قلیله صحیح است. زن مستحاضه قلیله با انجام غسل میتواند روزه بگیرد و شرایط خاص دیگری لازم نیست.
روزه فرد در هنگام استحاضه متوسطه صحیح است مشروط بر اینکه فرد غسل کند و در هر نماز، پنبه آغشته به خون را تعویض نماید.
در استحاضه کثیره بهتر است زن تا حد امکان از خروج خون جلوگیری کند. برای صحت روزه، غسل نماز عشاء و مغرب شب قبل لازم است.
غسل استحاضه چگونه انجام میشود؟
غسل استحاضه، مانند سایر غسلها، به دو صورت “ترتیبی” و “ارتماسی” انجام میشود:
۱. غسل ارتماسی:
- در این روش، فرد باید تمام بدن خود را به یکباره یا به صورت تدریجی در آب فرو ببرد، به گونهای که آب در یک لحظه تمام قسمتهای بدن را فرا گیرد.
- اگر هنگام غسل، پاها بر زمین قرار داشته باشد، لازم است برای شمول غسل، پاها را از زمین بلند کرد.
- نیت غسل باید قبل یا هنگام قرار گرفتن تمام بدن در آب باشد. اگر پس از اینکه تمام بدن زیر آب رفت، نیت غسل کند، این غسل صحیح نیست. بنابراین، لازم است هنگام نیت، بخشی از بدن خارج از آب باشد.
۲. غسل ترتیبی:
- در این روش، شستن اعضا به ترتیب خاصی انجام میشود:ابتدا سر و گردن، سپس سمت راست بدن و در نهایت سمت چپ بدن.
- رعایت این ترتیب میان اعضا ضروری است و انجام غسل برخلاف این ترتیب (حتی به دلیل ندانستن مسئله یا فراموشی) باعث باطل شدن غسل میشود.
- برخی مراجع تقلید، رعایت ترتیب بین شستن سمت چپ و راست بدن را واجب نمیدانند.
- همچنین، بیشتر مراجع تقلید معتقدند که رعایت ترتیب در شستشوی هر عضو (از بالا به پایین) واجب نیست. موالات (پشت سر هم و بدون فاصله شستن اعضا) نیز واجب نیست.
- مستحب است که در غسل ترتیبی، بیش از سه لیتر آب مصرف نشود.