سهمیه بنزین خودروهای نوشماره؛ کدام ماشینها هنوز بنزین یارانهای میگیرند؟
سهمیه بنزین خودروهای نوشماره به ۵ مدل سایپا محدود شد. تورم، اصلاحیه دولت را بیاثر کرد و شکاف هزینهای بین خریداران را افزایش داد.
ماجرای سهمیهبندی سهنرخی بنزین از کجا شروع شد؟
آذرماه پارسال بود که هیئت وزیران مصوبه جدیدی برای سهمیهبندی سوخت ابلاغ کرد. طرحی که هدفش استفاده حداکثری از کارت سوخت شخصی و جلوگیری از افزایش واردات بنزین بود. قرار بود از ۱۵ آذرماه ۱۴۰۴ اجرا شود، اما با اندکی تأخیر، ۲۲ آذرماه کلید خورد.
نرخهای سهگانه بنزین چگونه تعریف شد؟
در این طرح، بنزین سهنرخی شد:۶۰ لیتر اول ماهانه ۱۵۰۰ تومان، سهمیه بعدی ۳۰۰۰ تومان و مصرف مازاد ۵۰۰۰ تومان. اما نرخ سوم (۵۰۰۰ تومانی) برای گروه خاصی در نظر گرفته شد:خودروهای صفر یا نوشماره، خودروهای دوم و بیشتر هر مالک، خودروهای وارداتی، خودروهای مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، خودروهای پلاک دولتی و سوختگیری با کارت جایگاه.
همچنین مقرر شد از میان خودروهای شخصی هر مالک، فقط یک خودرو مشمول نرخ اول و دوم شود و بقیه با نرخ سوم سوختگیری کنند.
انتقادها چه بود و دولت چه واکنشی نشان داد؟
به محض انتشار این مصوبه، انتقادها بالا گرفت. سوال اصلی این بود:چرا کسی که با کلی پسانداز یک ماشین داخلی خریده، فقط به جرم نو بودن، باید از سهمیه یارانهای محروم شود؟
دولت هم عقب نشست و اصلاحیهای صادر کرد:خودروهای نوشماره تولید داخل که قیمت کارخانهایشان زیر یک میلیارد تومان است، از همان ۲۲ آذرماه ۱۴۰۴ سهمیه اول و دوم را میگیرند.
اما یک مشکل بزرگ:تورم و رشد قیمتها!
در زمان تصویب اصلاحیه، تعداد زیادی از خودروهای اقتصادی داخلی زیر یک میلیارد تومان بودند. اما ۹ ماه بعد، اوضاع فرق کرد. بررسی قیمتهای مصوب کارخانه در شهریورماه ۱۴۰۵ نشان میدهد:
- قیمت درب کارخانه همه محصولات ایرانخودرو از یک میلیارد تومان عبور کرده است.
- در محصولات سایپا، فقط ۵ محصول زیر یک میلیارد تومان باقی ماندهاند.
به این ترتیب، دایره خودروهای داخلی نوشمارهای که سهمیه یارانهای میگیرند، به فقط ۵ مدل محدود شده است.
نتیجه:تبعیضی عجیب بین خریداران یک مدل خودرو!
اینجاست که یک تناقض جالب ایجاد شده. فرض کنید دو نفر یک مدل ماشین خریدهاند. نفر اول در ماههای اول اجرای طرح، ماشین را با قیمت زیر یک میلیارد تحویل گرفته و هنوز از سهمیه یارانهای استفاده میکند. نفر دوم اما همین مدل را چند ماه بعد با قیمت بیش از یک میلیارد تحویل گرفته و از سهمیه محروم است.
یعنی اصلاحیهای که برای حمایت از خریداران خودروهای داخلی بود، حالا به دلیل تورم، بیشتر خریداران جدید را از این امتیاز خارج کرده است.
نرخ سوم هم گران شد
از ۱۷ شهریورماه، نرخ سوم بنزین که ۵۰۰۰ تومان بود، به ۱۰ هزار تومان افزایش یافت. بنابراین شکاف هزینهای بین کسانی که سهمیه میگیرند و کسانی که از آن خارج شدهاند، روزبهروز بیشتر میشود.
راهکار چیست؟
دنیای اقتصاد؛ بسیاری معتقدند معیار یک میلیارد تومان که در آذرماه ۱۴۰۴ تعیین شد، دیگر جواب نمیدهد. اگر این سقف بهروزرسانی نشود، با افزایش بعدی قیمتهای کارخانهای، همان ۵ محصول سایپا هم از دایره سهمیه خارج میشوند و اصلاحیه عملاً بیاثر خواهد شد.
بهترین گزینه، بازنگری در این معیار یا جایگزینی آن با شاخصی شناور و متناسب با تورم و قیمتهای روز است تا هدف اولیه سیاست (حمایت از خریداران خودروهای داخلی) حفظ شود.
بازنشر در بخش خبری نمناک / علی موظف