حکم محتلم شدن (جنب شدن) روزه دار در ماه رمضان از نظر مراجع
محتلم یا جنب شدن در خواب در ماه مبارک رمضان برای افراد روزه دار احکام خاصی دارد که باید با توجه به آن باطل شدن یا نشدن و حکم غسل آن را بدانند.
جنب شدن در خواب در ماه رمضان روزه را باطل می‌کند؟
جنب شدن روزه‌دار در خواب، یکی از مسائلی است که در فقه اسلامی درباره‌ی صحت روزه و احکام آن مورد بحث قرار گرفته است. گاهی فرد روزه‌دار(به‌ویژه در ماه رمضان یا هنگام روزه‌های مستحبی) ممکن است در حال خواب دچار احتلام (جنب شدن بدون اختیار) شود و این پرسش پیش آید که آیا چنین حالتی باعث باطل شدن روزه می‌شود یا خیر؟ احکام جنب شدن در ماه رمضان برای رزوه دار، بسته به زمان آن که بعد از اذان صبح باشد یا قبل از آن متفاوت است. در این مطلب از نمناک نظرات مراجع تقلید مختلف درباره احکام جنب شدن روزه دار را آورده ایم.
احکام جنب شدن در ماه رمضان چیست؟
جنب شدن در خواب امری طبیعی و غیرارادی است و از دیدگاه فقهی تفاوت محسوسی با حالت جنابت عمدی دارد. جنب شدن در ماه مبارک رمضان، در صورتی که پس از افطار تا قبل از اذان صبح باشد، حکم او همانند سایر روزهای سال است؛ یعنی لازم است برای انجام عبادت‌ها و فرایض دینی، غسل جنابت به‌جا آورد.
احکام جنب شدن روزه‌دار، مجموعه‌ای از پرسش‌ها و شبهات را دربرمی‌گیرد؛ از جمله حکم جنب شدن در ماه رمضان بعد از اذان صبح و احکام جنب شدن در خواب در ماه رمضان که در ادامه به بررسی آنها می‌پردازیم.
احکام جنب شدن در ماه رمضان آیت الله خامنه ای
نظرات آیت الله خامنه ای درباره احکام جنب شدن در ماه رمضان را ارائه می کنیم.
- اگر فردی نداند که طهارت از جنابت شرط صحت روزه است و در حال جنابت چند روز روزه بگیرد، روزه‌هایی که در این چند روز گرفته باطل است و باید آنها را قضا نماید.
- اگر جنب در روزه ماه رمضان، با حالت جنابت تا صبح بخوابد و غسل جنابت را در شب تا طلوع فجر فراموش کند ، روزه‌اش باطل است و احتیاط (واجب) این است که قضای روزه‌ی ماه رمضان هم در این حکم به آن ملحق شود، ولی در سایر روزه‌ها، روزه بر اثر آن باطل نمی‌شود.
- اگر کسی با آب نجس در ماه مبارک رمضان غسل کند و پس از چند روز متوجه گردد که آب نجس بوده است، روزه‌های او محکوم به صحت است.
- فردی که در شب ماه رمضان وظیفه غسل دارد، اگر نتواند به دلیل تنگی وقت یا مضر بودن آب و ... غسل کند، باید تیمم بدل از غسل به‌جا آورد.
حکم جنب شدن روزه‌دار در خواب آیت الله خامنه‌ای
فردی که در شب ماه رمضان جنب شود و تا اذان صبح بدون تعمد غسل نکند، مانند این که در خواب جنب شود و خواب او تا بعد از اذان صبح ادامه یابد،روزه‌اش صحیح است. البته می‌تواند غسل را تا وقت نماز به تأخیر بیندازد و واجب است که برای نماز غسل کند.
پرسش و پاسخ احکام جنب شدن در ماه رمضان آیت الله خامنه ای
از آیت الله خامنه ای سوالاتی درباره جنب شدن در ماه رمضان پرسیده شده که ایشانم به آنها اینگونه پاسخ داده اند.
سوال: کسی که آب در اختیار ندارد و یا به دلیل عذرهای دیگر غیر از تنگی وقت نمیتواند غسل جنابت بکند، آیا جایز است عمداً خود را در شبهای ماه مبارک رمضان جنب کند؟
جواب:اگر وظيفه او تيمم باشد و بعد از اينکه خود را جنب کرده، وقت کافی برای تيمم داشته باشد، اين کار برای وی جايز است.
سوال: اگر روزه دار در ماه رمضان به دلیل نگاه به صحنه شهوت انگیز جنب شود، روزه اش باطل است؟
جواب:اگر این شخص بداند که با نگاه به این منظره جنب می شود و نگاه کردن او عمداً و به قصد انزال بوده است، حکم جنابت عمدی را دارد يعنی هم قضاء و هم کفاره بر عهده او می باشد.
سوال:شخصی که قبل از اذان صبح یا بعد از آن بخوابد و در خواب جنب شده و بعد از اذان بیدار شود، چه مدتی برای غسل کردن وقت دارد؟
جواب: در فرض سؤال، جنابت به روزه آن روز او ضرر نمیزند، ولی واجب است که برای نماز غسل کند و می‌تواند غسل را تا وقت نماز به تأخير بيندازد.
احکام جنابت در روزه مستحبی آیت الله خامنه‌ای
باطل شدن روزه به خاطر بقای بر جنابت، مخصوص روزه ماه رمضان و قضای آن است و در روزه‌های دیگر به خصوص روزه‌ی مستحبی موجب بطلان نمی‌شود.
احکام جنب شدن در ماه رمضان وحید خراسانی
مهمترین نظرات آیت الله وحید خراسانی درباره احکام جنب شدن در ماه رمضان را در ادامه بخوانید:
- كسی كه در شب ماه رمضان جنب است، چنانچه عمداً غسل نكند تا وقت تنگ شود، بنابر احتياط واجب تيمّم كند و روزه بگيرد و قضای آن را هم به جا آورد.
- اگر جنب در ماه رمضان غسل را فراموش كند و بعد از يك روز يادش بيايد، بايد روزه آن روز را قضا نمايد و اگر بعد از چند روز يادش بيايد، بايد روزه هر چند روزی را كه يقين دارد جنب بوده قضا نمايد؛ مثلا اگر نمی داند سه روز جنب بوده يا چهار روز، بايد روزه سه روز را قضا كند.
- اگر فردی عمداً در ماه رمضان تا اذان صبح غسل نكند ، يا اگر وظيفه او تيمّم است عمداً تيمّم نکند، روزه اش باطل است و حكم قضای ماه رمضان خواهد آمد.
- هرگاه در ماه رمضان بعد از اذان صبح بيدار شود و ببيند محتلم شده، اگر چه بداند پيش از اذان محتلم شده، روزه او صحيح است.
- اگر روزه دار در روز محتلم شود، واجب نيست فوراً غسل كند.
- اگر فردی در روزه غير ماه رمضان و قضای آن از روزه های مستحبّی و روزه های واجبی كه وقت آن معيّن است، عمداً تا اذان صبح غسل نكند، روزه اش صحيح است و احتياط مستحبّ در روزه واجب آن است كه عمداً بر جنابت باقی نماند.
حکم جنب شدن روزه‌دار در خواب سیستانی
از نظر آیت الله سیستانی اگر شخص روزه‌دار در خواب بعد از نماز صبح جنب شود، روزه باطل نمی شود و فقط باید غسل کند.
از نظر آیت الله مکارم شیرازی حکم جنب شدن در ماه رمضان چیست؟
در مورد احکام جنب شدن در ماه رمضان مکارم شیرازی ، نقطه نظرات زیر را ارائه داده اند:
- استمناء روزه دار اگر به قصد بیرون آمدن منی باشد، روزه اش باطل می شود؛ هر چند منی از او بیرون نیاید!
- باطل شدن روزه به خاطر بقاء بر جنابت مخصوص روزه ماه رمضان و قضای آن است و در روزه های دیگر موجب بطلان نمی شود.
از نظر آیت الله مکارم شیرازی حکم جنب شدن روزه‌دار در خواب چیست؟
در مورد حکم جنب شدن روزه‌دار در خواب مکارم شیرازی توضیحاتی آورده ایم که عبارتند از:
هرگاه روزه دار بعد از اذان صبح و در طول روز، محتلم شود (در خواب جنب شود) روزه اش صحيح است و بهتر است فورا غسل کند، اما اگر هم فورا غسل نکند براي روزه اش اشکالي ندارد.
اگر روزه دار با خود کاری کند که منی از او بیرون آید روزه اش باطل می شود، امّا اگر بی اختیار در حال خواب یا بیداری بیرون آید، روزه صحیح است.
آیا جنب شدن در خواب غسل دارد مکارم شیرازی
- اگر جنب در ماه رمضان غسل را فراموش کند و بعد از یک یا چند روز یادش بیاید، باید روزه هر چند روزی را که یقین دارد جنب بوده قضا کند؛ مثلاً اگر نمی داند سه روز جنب بوده یا چهارروز، باید سه روز را قضا کند و قضای روز چهارم احتیاط مستحبّ است.
- اگر روزه داری گمان کند به اندازه غسل وقت دارد و خود را جنب کند و بعد بفهمد وقت تنگ بوده و تیمّم کند روزه اش صحیح است.
- اگر شخص جنب عمداً تا صبح غسل نکند، بنابر احتیاط واجب روزه اش باطل است؛ اما اگر توانایی برغسل ندارد یا وقت تنگ است، تیمّم کند، امّا اگر از روی عمد نباشد روزه اش صحیح است.
- کسی که در شب ماه رمضان وقت برای غسل و تیمّم ندارد، اگر خود را جنب کند روزه اش اشکال دارد و احتیاطاً قضا و کفّاره به جا آورد؛ همچنین اگر برای غسل وقت ندارد و فقط برای تیمّم وقت دارد.
حکم روزه محتلم از نظر امام خمینی
- اگر فردی قبل از اذان صبح از خواب بیدار شود و ببیند محتلم شده اگر عمداً و بدون عذر شرعی تا اذان صبح غسل نکند یا اگر وظیفه او تیمم است، عمداً تیمم نکند روزه اش باطل است و باید کفاره بدهد. مقدار کفاره ، دو ماه روزه پی در پی و یا اطعام شصت مسکین است.
- اگر جنب عمداً تا اذان صبح غسل نکند، می تواند در آخرین لحظات باقی مانده تا اذان صبح تیمم بدل از غسل کرده و روزه بگیرد و روزه اش نیز صحیح است، اگر چه به خاطر این که عمداً غسل را ترک کرده مرتکب گناه شده است. اما اگر عمداً، غسل نکند و تیمم هم نکند، روزه اش باطل و علاوه بر قضا، کفاره هم بر او واجب است.
- اگر در روزه واجبی که وقتش معیّن است (مانند روزه نذر) تا اذان صبح غسل نکند و تیمم هم ننماید، روزه‌اش صحیح است. پس، اگر در ماه رمضان قبل از اذان صبح جنابت حاصل شود، باید غسل جنابت نماید.
حکم غسل نکردن به علت کم رویی
اگر فردی به دلیل خجالت، پیش از اذان صبح غسل جنابت خود را به تأخیر اندازد و این تأخیر به حدی برسد که برای غسل کردن وقت کافی تا اذان باقی نماند، می‌تواند به تیمم بدل از غسل اکتفا کرده و بعداً غسل کامل را انجام دهد. در این حالت، با وجود اینکه به دلیل تأخیر در انجام غسل مرتکب گناه شده است، روزه‌ی او صحیح خواهد بود. اما اگر عمداً نه غسل کند و نه تیمم بدل از آن را انجام دهد، باید روزه‌ی آن روز را قضا کند و کفاره نیز بپردازد.
حکم خوابیدن مجدد بعد از محتلم شدن
اگر کسی درماه رمضان و در خواب محتلم شود و بعد از بیدار شدن دوباره بخوابد و یقین کند که پیش از اذان صبح بیدار می شود و می تواند غسل کند اما تا اذان بیدار نشود، روزه او صحیح است و اگر مطمئن نباشد بنابر احتیاط واجب قضای روزه بر او واجب است.
حکم روابط تحریک آمیز روزه دار
اگر روزه دار روابط تحریک آمیز با همسر خود بدون قصد بیرون آمدن منی داشته باشد و مطمئن باشد که با انجام این کار از او منی خارج نمی‌شود، اگر منی بیرون آید، روزه او صحیح است. ولی اگر مطمئن نیست که منی از او بیرون می آید یا خیر ، روزه اش باطل است.
حکم شک در محتلم شدن
اگر شخصی در ماه مبارک رمضان قبل از اذان صبح بیدار شده و متوجه محتلم شدن خود نشده باشد روزه اش صحیح است.
اگر کسی در ماه رمضان قبل از اذان صبح شک کند که محتلم شده یا نه، اما به شک خود اعتنا نکند و بخوابد و بعد از اذان صبح بیدار شود و متوجه شود که قبل از اذان محتلم شده است، اگر بعد از بیداری اول نشانه ای از احتلام نبیند و فقط احتمال آن را بدهد و تا بعد از اذان بخوابد، روزه‌اش صحیح است، هرچند بعد از دوباره بیدار شدن بفهمد که قبل از اذان صبح محتلم شده است.
حکم تأخیر غسل جنابت پیش از اذان صبح
اگر فردی به دلیل ملاحظه‌کاری یا کم‌رویی، پیش از اذان صبح غسل جنابت خود را به تأخیر اندازد و این تأخیر به حدی برسد که برای انجام غسل کامل وقت کافی تا اذان باقی نماند، می‌تواند به تیمم بدل از غسل اکتفا کرده و غسل اصلی را بعداً انجام دهد. در این صورت، با وجود ارتکاب گناه به دلیل تأخیر، روزه‌ی او صحیح است. اما اگر عمداً نه غسل کند و نه تیمم بدل از آن را به‌جا آورد، ملزم به قضای روزه و پرداخت کفاره خواهد بود.
حکم فراموش کردن غسل جنابت
اگرفردی در روزه ماه رمضان غسل جنابت را تا اذان صبح فراموش کند و صبح جنب از خواب بیدار شود ، روزه هایش باطل است و باید قضای روزه را به جا آورد اما در سایر روزه‌ها، روزه بر اثر آن باطل نمی شود.
