ریزش مو همراه با جوش صورت و پریود نامنظم نشانه چیست؟
ریزش مو همراه با جوش صورت و پریود نامنظم می‌تواند نشانه اختلالات هورمونی، سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) یا مشکلات تیروئید باشد. با علت‌های احتمالی، علائم همراه و روش‌های تشخیص و درمان آشنا شوید.
وقتی ریزش مو، جوش‌های سمج صورت و پریود نامنظم با هم پیدا می‌شوند، شایع‌ترین علت «سندرم تخمدان پلی‌کیستیک» است. در این سندرم هورمون‌های مردانه بدن بالا می‌رود و تخمک‌گذاری نامنظم می‌شود. مشکلات تیروئید، بالا بودن هورمون شیر (پرولاکتین) و بعضی مشکلات غده فوق کلیه هم می‌توانند علائم مشابه ایجاد کنند.
چرا این سه علامت با هم دیده می‌شوند؟
بدن خانم‌ها هم مقدار کمی هورمون مردانه می‌سازد. وقتی مقدار یا اثر این هورمون‌ها بیشتر شود:
- غده‌های چربی پوست فعال‌تر می‌شوند و جوش‌های هورمونی، به‌خصوص روی خط فک، چانه و گردن، پیدا می‌شوند.
- ریشه موهای سر کوچک‌تر و ضعیف‌تر می‌شود و ریزش و کم‌پشتی مو در فرق و بالای سر ایجاد می‌شود.
- تعادل هورمون‌های تخمدان به هم می‌خورد و تخمک‌گذاری نامنظم می‌شود. نتیجه نامنظم شدن تخمک‌گذاری، پریود نامنظم یا عقب افتادن چندماهه پریود است.
- گاهی موهای زائد روی صورت، سینه یا شکم هم اضافه می‌شود.
سندرم تخمدان پلی‌کیستیک؛ شایع‌ترین علت
طبق جدیدترین راهنمای بین‌المللی، از هر ۱۰۰ خانم در سن باروری حدود ۱۰ تا ۱۳ نفر این سندرم را دارند و خیلی از آنها از بیماری‌شان خبر ندارند. در بزرگسالان، پزشک وقتی تشخیص را می‌گذارد که علت‌های دیگر کنار گذاشته شده باشند و دست‌کم دو مورد از این سه مورد وجود داشته باشد:
- پریود نامنظم یا تخمک‌گذاری نکردن
- علائم بالا بودن هورمون مردانه (جوش، ریزش مو، موهای زائد) یا بالا بودن این هورمون در آزمایش خون
- ظاهر پلی‌کیستیک تخمدان در سونوگرافی یا بالا بودن هورمون AMH در آزمایش خون
در نوجوانان، پریود در سال‌های اول به‌طور طبیعی نامنظم است. به همین دلیل، تشخیص در نوجوانان با احتیاط بیشتری گذاشته می‌شود و سونوگرافی برای تشخیص توصیه نمی‌شود.
این سندرم فقط یک مشکل ظاهری یا قاعدگی نیست. سندرم تخمدان پلی‌کیستیک با «مقاومت به انسولین»، یعنی حالتی که بدن به انسولین خوب جواب نمی‌دهد، ارتباط نزدیکی دارد. این سندرم احتمال دیابت نوع ۲، چربی خون بالا، کبد چرب، مشکلات خلقی و سخت باردار شدن را هم بیشتر می‌کند. اضافه‌وزن علائم را بدتر می‌کند، اما بخشی از مبتلایان وزن طبیعی دارند و در آنها هم بررسی هورمونی لازم است.
علت‌های دیگری که باید بررسی شوند
علت | نشانه‌های همراه |
کم‌کاری یا پرکاری تیروئید | خستگی، تغییر وزن، حساسیت به سرما یا گرما |
بالا بودن هورمون شیر (پرولاکتین) | ترشح شیر از سینه، سردرد، مشکل دید |
نوعی مشکل ارثی غده فوق کلیه | علائم شبیه تخمدان پلی‌کیستیک از نوجوانی، سابقه خانوادگی |
تومورهای سازنده هورمون مردانه (نادر) | شروع سریع علائم، کلفت شدن صدا، رشد شدید موهای زائد |
استرس شدید، کم یا زیاد شدن ناگهانی وزن و کم‌خوابی هم می‌توانند نظم پریود را به هم بزنند و جوش‌ها را بیشتر کنند. ریزش موی پخش در کل سر، چند ماه بعد از یک استرس جسمی یا روحی شدید، یک علت شایع و جداگانه ریزش مو است.
چه آزمایش‌هایی لازم است؟
بسته به نظر پزشک، ممکن است این آزمایش‌ها درخواست شود:هورمون مردانه (تستوسترون)، تیروئید، پرولاکتین، یک هورمون مخصوص برای بررسی غده فوق کلیه، قند خون ناشتا یا تست قند دوساعته، چربی خون و در صورت نیاز سونوگرافی تخمدان‌ها. آزمایش‌های هورمونی معمولاً باید در روزهای مشخصی از دوره پریود و بدون مصرف قرص‌های هورمونی انجام شوند.
درمان؛ ترکیب سبک زندگی و درمان هدفمند
- تغییر سبک زندگی: در خانم‌هایی که اضافه‌وزن دارند، کم کردن ۵ تا ۱۰ درصد وزن می‌تواند پریود را منظم‌تر و علائم هورمونی را کمتر کند. ورزش منظم، خواب کافی و غذای کم‌قند و پرفیبر، حتی بدون کاهش وزن زیاد، جواب بدن به انسولین را بهتر می‌کند.
- منظم کردن پریود و کم کردن هورمون مردانه: با داروهای هورمونی که پزشک زنان یا متخصص غدد تجویز می‌کند.
- کنترل مقاومت به انسولین: در بعضی بیماران با داروهای مخصوص.
- درمان مستقیم پوست و مو: داروهای موضعی و خوراکی جوش و درمان‌های ریزش مو. نتیجه درمان ریزش مو معمولاً بعد از چند ماه دیده می‌شود و هرچه درمان زودتر شروع شود، نتیجه بهتر است.
بعضی داروهای ضدجوش و داروهای کاهنده هورمون مردانه در بارداری ممنوع‌اند و فقط باید با نسخه پزشک مصرف شوند.
تا زمان ویزیت، از پوست و مو این‌طور مراقبت کنید
- صورت را روزی دو بار با یک شوینده ملایم بشویید. شستن زیاد و مالیدن محکم صورت، پوست را تحریک می‌کند و جوش را بیشتر می‌کند.
- جوش‌ها را فشار ندهید؛ فشار دادن جوش احتمال جای زخم و لک را بیشتر می‌کند.
- از کرم و لوازم آرایشی چرب استفاده نکنید و محصولاتی را انتخاب کنید که روی بسته آنها نوشته شده منافذ پوست را نمی‌بندند.
- موها را محکم نبندید و از حرارت زیاد سشوار و اتو مو کمتر استفاده کنید.
- قرص هورمونی، مکمل یا داروی ریزش مو را خودسرانه شروع نکنید؛ بعضی از این داروها نتیجه آزمایش‌های هورمونی را هم تغییر می‌دهند.
کدام پزشک، برای کدام کار؟
پزشک | چه کاری انجام می‌دهد |
بهترین دکتر زنان تهران یا شهر شما | بررسی پریود نامنظم، سونوگرافی و برنامه‌ریزی بارداری |
بررسی دقیق هورمون‌ها و مقاومت به انسولین، کنار گذاشتن مشکلات تیروئید و غده فوق کلیه | |
متخصص پوست و مو | درمان جوش‌های سمج و ریزش مو |
پزشکان هر سه رشته را می‌توانید بر اساس شهر در دکتریاب پیدا کنید و مقایسه کنید.
پرسش‌های رایج
تخمدان پلی‌کیستیک یعنی حتماً بچه‌دار نمی‌شوم؟
نه. نامنظم بودن تخمک‌گذاری ممکن است باردار شدن را کمی سخت‌تر کند، اما خیلی از مبتلایان به‌طور طبیعی یا با درمان‌های ساده باردار می‌شوند.
ریزش موی هورمونی برمی‌گردد؟
با کنترل هورمون‌ها و درمان به‌موقع، ریزش مو معمولاً متوقف می‌شود و بخشی از موها دوباره رشد می‌کنند.
توجه : مطالب بخش بهداشت و سلامت سایت نمناک از منابع خارجی ترجمه شده و تنها جنبه اطلاع رسانی و آموزشی دارد . از اینرو توصیه پزشکی تخصصی تلقی نمی شوند و نباید آنها را جایگزین مراجعه به پزشک جهت تشخیص و درمان دانست .