HPV چیست؟ علائم و راه های انتقال و تقویت سیستم ایمنی بدن برای درمان و کنترل بیماری

ویروس HPV یا پاپیلومای انسانی یکی از عفونت‌های ویروسی شایع است که اغلب باعث ایجاد زگیل پوستی، زگیل تناسلی و در برخی موارد بروز سرطان می‌شود. بیش از ۱۰۰ نوع ویروس HPV وجود دارد که هر کدام می‌توانند مشکلات متفاوتی ایجاد کنند. بیشتر عفونت‌های HPV پس از گذشت دو سال توسط سیستم ایمنی بدن کنترل و برطرف می‌شوند، اما برخی از انواع این ویروس می‌توانند باقی بمانند و باعث بروز مشکلاتی مانند سرطان دهانه رحم، مقعد، واژن، آلت تناسلی یا گلو شوند. این ویروس بیشتر از طریق تماس جنسی و تماس مستقیم پوستی منتقل می‌شود و واکسیناسیون، رعایت راه‌های پیشگیری مثل استفاده از کاندوم و انجام آزمایش‌های دوره‌ای می‌تواند به کاهش خطر ابتلا و عوارض آن کمک کند.

ویروس HPV چیست؟ عفونتی شایع با بیش از ۱۰۰ نوع مختلف

ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV ویروسی است که می‌تواند پوست و غشاهای مخاطی بدن را درگیر کند. این ویروس معمولا باعث رشد ضایعه‌ای غیرطبیعی در پوست یا مخاط و ایجاد زگیل می‌شود. بیش از ۱۰۰ نوع ویروس HPV وجود دارد که انواع مختلف آن می‌توانند مشکلات متفاوتی ایجاد کنند. در بیشتر موارد، عفونت HPV خودبه‌خود بهبود پیدا می‌کند، اما برخی از انواع آن می‌توانند باعث ایجاد زگیل تناسلی یا بعضی سرطان‌ها مانند سرطان دهانه رحم و مقعد شوند.

علائم ویروس HPV؛ از زگیل تناسلی تا ضایعات پوستی متفاوت

بسیاری از افراد مبتلا به HPV هیچ علامتی ندارند. در صورت ایجاد علائم، نشانه‌ها معمولا به شکل انواع مختلف زگیل ظاهر می‌شوند:

• زگیل تناسلی: برخی از مدل‌های HPV باعث بروز زگیل‌های تناسلی می‌شوند. این ضایعات معمولا به صورت برجستگی‌های کوچک شبیه گل‌کلم یا برآمدگی‌های ریز هستند. در زنان، بیشتر ناحیه فرج را درگیر می‌کنند، اما ممکن است در اطراف مقعد، دهانه رحم یا واژن نیز وجود داشته باشند. در مردان نیز این زگیل‌ها اغلب روی آلت تناسلی، بیضه یا اطراف مقعد مشاهده می‌شوند.
• زگیل‌های معمولی: این زگیل‌ها معمولا به شکل برآمدگی‌های سفت و زبر با فرم گرد یا بیضی روی پوست دیده می‌شوند. هرچند ممکن است در هر ناحیه‌ای از بدن ایجاد شوند، اما دست‌ها و زانوها شایع‌ترین محل بروز آن‌ها هستند.
• زگیل کف پا: این نوع زگیل به صورت ضایعاتی گرد، کوچک، ضخیم و زبر در کف پا ایجاد می‌شود و با بزرگ‌تر شدن ممکن است باعث احساس درد هنگام راه رفتن شود. وجود نقاط سیاه یا دانه‌های ریز ناشی از رگ‌های خونی کوچک، یکی از ویژگی‌های رایج این نوع زگیل است.
• زگیل‌های مسطح: این زگیل‌ها به شکل برجستگی‌های کوچک به رنگ پوست، صورتی یا قهوه‌ای ظاهر شده و بیشتر در نواحی صورت، دست‌ها و پاها دیده می‌شوند.

بنابراین، نداشتن علائم لزوما به معنای نبود عفونت HPV نیست، زیرا بسیاری از افراد مبتلا هیچ نشانه‌ای ندارند.

راه های انتقال ویروس HPV؛ تماس پوستی و رابطه جنسی

ویروس HPV معمولا از طریق تماس مستقیم با پوست یا غشاهای مخاطی فرد آلوده انتقال پیدا می‌کند. از آنجا که بسیاری از افراد مبتلا هیچ علامتی ندارند، انتقال ویروس می‌تواند بدون آگاهی فرد و حتی در نبود نشانه‌های ظاهری رخ دهد. اصلی‌ترین راه های انتقال hpv به شرح زیر هستند:

• تماس جنسی: عفونت‌های HPV تناسلی اغلب در اثر تماس دهان یا اندام تناسلی با فرد آلوده منتقل می‌شوند. رابطه جنسی دهانی، واژینال و مقعدی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال این ویروس هستند.
• تماس نزدیک پوست با پوست: انتقال HPV تنها به رابطه جنسی محدود نیست و تماس نزدیک پوست با پوست در ناحیه تناسلی نیز می‌تواند زمینه انتقال ویروس را فراهم کند.
• تماس با زگیل فرد مبتلا: لمس زگیل فرد آلوده ممکن است ویروس را منتقل کند. اگرچه احتمال آلودگی در پوست آسیب‌ دیده بیشتر است، اما پوست سالم نیز در برابر این ویروس مصون نیست.
• رابطه جنسی دهانی: برخی از انواع HPV که دهان یا بخش فوقانی دستگاه تنفسی را درگیر می‌کنند، از طریق رابطه جنسی دهانی انتقال پیدا خواهند کرد.

ممکن است شش ماه یا حتی بیشتر از زمان ورود ویروس به بدن تا ظاهر شدن زگیل فاصله باشد. همچنین بسیاری از افراد به دلیل نداشتن علائم، بدون اطلاع از ابتلای خود، ویروس را به شرکای جنسی منتقل می‌کنند.

عوارض و مشکلات ناشی از ویروس HPV؛ ارتباط با زگیل و برخی سرطان‌ها

بیشتر عفونت‌های HPV بعد از گذشت دو سال خودبه‌خود برطرف می‌شوند، اما در برخی افراد ویروس در بدن باقی می‌ماند و احتمال بروز مشکلات جدی را افزایش می‌دهد. نوع عارضه نیز به نوع ویروس HPV بستگی دارد. عوارض و مشکلات ناشی از این ویروس به شرح زیر است:

• سرطان دهانه رحم، واژن و آلت تناسلی: عفونت HPV در اندام تناسلی می‌تواند با سرطان دهانه رحم و واژن در زنان و سرطان آلت تناسلی در مردان همراه باشد.
• سرطان مقعد: درگیری ناحیه اطراف مقعد با HPV ممکن است خطر ابتلا به سرطان مقعد را افزایش دهد.
• سرطان دهان و گلو: برخی عفونت‌های HPV که دهان و گلو را درگیر می‌کنند، با سرطان این نواحی ارتباط دارند.
• زگیل تناسلی: انواع HPV به سرطان منجر نمی‌شوند و بعضی از آن‌ها تنها باعث بروز زگیل تناسلی می‌شوند.

این عوارض معمولا بلافاصله پس از ابتلا ظاهر نمی‌شوند و ممکن است سال‌ها بعد از نخستین آلودگی به ویروس HPV بروز کنند؛ به همین دلیل، آگاهی از این عفونت و انجام دوره‌ای آزمایش اهمیت زیادی دارد.

عوامل خطر ابتلا به ویروس HPV؛ شرایطی که احتمال آلودگی را افزایش می‌دهند

عوامل خطر ابتلا به ویروس HPV با راه‌های انتقال متفاوت هستند. عوامل خطر ابتلا شرایطی هستند که احتمال آلوده شدن به این ویروس را افزایش می‌دهند. وجود این عوامل به معنای ابتلای قطعی نیست، اما می‌تواند خطر مواجهه با HPV یا ماندگاری عفونت را بیشتر کند:

• هرچه تعداد شرکای جنسی بیشتر باشد، احتمال ابتلا به عفونت HPV تناسلی نیز افزایش پیدا می‌کند.
• داشتن رابطه جنسی با فردی که شرکای جنسی متعددی داشته است، خطر ابتلا به عفونت HPV را بیشتر می‌کند.
• افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، بیشتر در معرض ابتلا به HPV هستند. ابتلا به HIV یا ایدز و مصرف داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی از عواملی هستند که توان دفاعی بدن را کاهش می‌دهند.
• نواحی آسیب‌دیده پوست، بیشتر از پوست سالم در معرض ابتلا به زگیل‌های معمولی ناشی از HPV قرار دارند.

شناخت این عوامل به معنای تشخیص بیماری نیست، اما می‌تواند در ارزیابی احتمال ابتلا و توجه بیشتر به اقدامات پیشگیرانه نقش مهمی داشته باشد.

روش های تشخیص ویروس HPV؛ بررسی ظاهری و آزمایش‌های مرتبط

تشخیص HPV به نوع عفونت و محل ایجاد آن بستگی دارد. برخی از انواع این ویروس با بررسی ظاهری قابل تشخیص هستند و برای برخی دیگر آزمایش وجود دارد.

• بررسی زگیل‌های پوستی: زگیل‌های پوستی معمولا بر اساس ظاهر تشخیص داده می‌شوند و در بیشتر موارد نیازی به بیوپسی یا آزمایش‌های دیگر ندارند.
• آزمایش HPV: برای اغلب ویروس‌های HPV آزمایش‌های مخصوص وجود دارد.
• بررسی زگیل تناسلی توسط پزشک: تشخیص زگیل تناسلی توسط پزشک می‌تواند نشانه ابتلا به عفونت HPV باشد.
• غربالگری سرطان دهانه رحم: برای تشخیص HPV، پزشکان انجام غربالگری سرطان دهانه رحم را توصیه می‌کنند که در بیشتر موارد شامل تست پاپ‌اسمیر است. آزمایش HPV نیز می‌تواند هم‌زمان با پاپ‌اسمیر انجام شود.

انتخاب روش تشخیص به شرایط بیمار و نوع عفونت بستگی دارد؛ به همین دلیل، پزشک با توجه به علائم و محل درگیری، مناسب‌ترین روش را انتخاب می‌کند.

راه های پیشگیری از ابتلا به ویروس HPV

پیشگیری از HPV می‌تواند احتمال ابتلا به این ویروس و عوارض ناشی از آن را کاهش دهد. مهم‌ترین روش پیشگیری، دریافت واکسن HPV در زمان مناسب است.

• واکسن HPV: این واکسن می‌تواند در برابر سویه‌های HPV که باعث ایجاد زگیل تناسلی و برخی سرطان‌ها می‌شوند، بدن را مقاوم کند. واکسن HPV بهتر است قبل از آلوده شدن فرد به ویروس تزریق شود. شروع واکسیناسیون برای نوجوانان دختر و پسر در سنین ۱۱ تا ۱۲ سالگی توصیه شده است.
• استفاده از کاندوم: کاندوم به طور کامل از انتقال HPV جلوگیری نمی‌کند، اما می‌تواند از برخی بیماری‌های قابل انتقال از راه جنسی محافظت کند.
• انجام بررسی‌های لازم: زنانی که به طور منظم تست پاپ‌اسمیر انجام می‌دهند، می‌توانند قبل از ایجاد سرطان، پیگیری‌های لازم را انجام دهند.

واکسیناسیون همچنان یکی از بهترین روش‌ها برای کاهش خطر ابتلا به انواع HPV محسوب می‌شود.

آیا ویروس HPV درمان قطعی دارد؟ بررسی روش‌های درمان و پاکسازی ویروس

در حال حاضر داروی قطعی برای درمان عفونت HPV تناسلی وجود ندارد، اما بسیاری از عفونت‌ها طی حدود دو سال توسط سیستم ایمنی بدن کنترل و برطرف می‌شوند. درمان زگیل‌های ناشی از HPV نیز به محل و میزان ناراحتی آن‌ها بستگی دارد.

مکمل‌های حاوی AHCC، مانند کپسول نواکسا دکتر عبیدی، می‌توانند با تقویت سیستم ایمنی به کاهش میزان عفونت کمک کنند. AHCC حاوی آلفاگلوکان است و در برخی افراد مبتلا به HPV، به‌خصوص در عفونت‌های طولانی‌تر از دو سال، می‌تواند به روند بهبودی کمک کند.

پیشگیری از ابتلا به HPV با آگاهی از ویروس

ویروس HPV یکی از عفونت‌های شایع است که در بسیاری از موارد بدون نشانه باقی می‌ماند و توسط سیستم ایمنی بدن کنترل می‌شود. با این حال، برخی از انواع پرخطر این ویروس می‌توانند در طول زمان باعث بروز مشکلات جدی مانند سرطان دهانه رحم یا آلت تناسلی و مقعد شوند. آگاهی از علائم HPV، روش‌های انتقال، راه‌های تشخیص و اقدامات پیشگیری، نقش مهمی در کاهش خطرات ناشی از این عفونت دارد. در نظر داشته باشید که برای بررسی دقیق‌تر وضعیت ابتلا به HPV و دریافت راهنمایی مناسب در خصوص روند پیشگیری، مراجعه به پزشک و آزمایش‌های دوره‌ای الزامی است.