پیشبینی بارشهای پاییز ۱۴۰۵؛ النینو چه تغییری در آب و هوای ایران ایجاد میکند؟
هشدار هواشناسی از ادامه بارش و احتمال سیلاب در چند استان خبر میدهد؛ همزمان پیشبینیها از افزایش شانس بارندگی در پاییز ۱۴۰۵ حکایت دارند.
هشدار هواشناسی برای بارش و احتمال سیلاب تا پنجشنبه؛ النینو پاییز ایران را پربارش میکند؟
بارشها در روزهای پایانی تابستان گستردهتر میشوند. تازهترین هشدار سازمان هواشناسی از فعالیت سامانه بارشی تا پنجشنبه ۱۲ شهریور خبر میدهد؛ سامانهای که در برخی استانها با رگبار، رعدوبرق، وزش باد شدید و احتمال تگرگ همراه است. همزمان، تقویت النینو چشمانداز بارشهای پاییز ۱۴۰۵ را نیز مورد توجه قرار داده و احتمال یک پاییز مرطوبتر از معمول در بخشهایی از ایران مطرح شده است.
بارشها امروز کدام استانها را دربرمیگیرد؟
بر اساس هشدار هواشناسی، امروز یکشنبه ۸ شهریور کردستان، زنجان، قزوین، مازندران، گلستان، خراسان شمالی و همدان در محدوده فعالیت سامانه بارشی قرار دارند. شمال کرمانشاه و مرکزی و ارتفاعات و دامنههای تهران و البرز نیز با احتمال بارش روبهرو هستند.
فعالیت این سامانه در بعضی مناطق به شکل رگبار و رعدوبرق خواهد بود و وزش باد شدید موقت نیز پیشبینی شده است. در نقاط مستعد احتمال وقوع تگرگ وجود دارد و شدت بارش در بخشهایی از شمالغرب کشور بیشتر خواهد بود.
وضعیت هوای فردا؛ دوشنبه کجا باران میبارد؟
در وضعیت هوای فردا، دوشنبه ۹ شهریور، مازندران، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، گلستان و خراسان شمالی همچنان تحت تأثیر بارندگی قرار میگیرند. بخشهایی از خراسان رضوی، زنجان و قزوین و ارتفاعات البرز، تهران و سمنان نیز در محدوده فعالیت سامانه خواهند بود.
برای کاربرانی که هواشناسی تبریز و آذربایجان شرقی را دنبال میکنند نیز احتمال رگبار، رعدوبرق و وزش باد در روزهای پیش رو وجود دارد. با توجه به ماهیت محلی بارشهای رگباری، شدت و زمان بارندگی میتواند بین نقاط مختلف یک استان متفاوت باشد؛ بنابراین برای برنامهریزی روزانه باید پیشبینی کوتاهمدت همان شهر را نیز بررسی کرد.
بارندگی تا چه روزی ادامه دارد؟
سامانه فعلی تا پنجشنبه ۱۲ شهریور در بخشهایی از کشور فعال خواهد بود. سهشنبه گیلان، مازندران، گلستان، خراسان شمالی، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و اردبیل و ارتفاعات شمالی البرز، تهران، زنجان و قزوین با بارش روبهرو میشوند.
چهارشنبه نیز بارندگی در خراسان شمالی، گلستان، مازندران، آذربایجان شرقی و غربی و قسمتهایی از اردبیل ادامه دارد و ارتفاعات گیلان، قزوین، البرز، تهران و سمنان در محدوده ناپایداری قرار میگیرند.
پنجشنبه تمرکز بارشها بیشتر بر خراسان شمالی، گلستان، مازندران، شمال خراسان رضوی و ارتفاعات سمنان، تهران و البرز خواهد بود. طبق پیشبینی فعلی، تشدید فعالیت سامانه در آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، اردبیل، گیلان و ارتفاعات شمال زنجان و کردستان نیز مورد توجه است.
هشدار هواشناسی درباره سیلاب و آبگرفتگی
شدت گرفتن بارندگی در برخی نقاط احتمال بالا آمدن آب رودخانهها، جاری شدن روانآب، آبگرفتگی معابر و وقوع سیلاب را افزایش میدهد. لغزندگی جادهها، صاعقه، سقوط سنگ در محورهای کوهستانی و آسیب ناشی از وزش باد شدید از دیگر مخاطرات اعلامشده هستند.
در زمان بارندگی شدید، توقف در حاشیه رودخانهها و مسیلها خطرناک است. بارش در ارتفاعات بالادست ممکن است حتی بدون بارندگی شدید در محل، طی مدت کوتاهی حجم آب یک رودخانه یا مسیل را افزایش دهد.
سازمان هواشناسی نیز بر خودداری از اسکان در بستر رودخانهها، احتیاط در سفرهای جادهای و پرهیز از فعالیتهای کوهنوردی و طبیعتگردی در مناطق درگیر هشدار تأکید کرده است.
وزش باد و گردوخاک بخش دیگری از وضعیت آب و هواست
تغییرات آب و هوا در روزهای پیش رو تنها به بارش محدود نمیشود. وزش باد شدید در مناطق وسیعی از شرق، مرکز، غرب، جنوب و جنوبغرب کشور پیشبینی شده و در مناطق مستعد با گردوخاک، کاهش دید افقی و افت کیفیت هوا همراه خواهد بود.
خراسان رضوی و جنوبی، یزد، کرمان، سیستان و بلوچستان، سمنان، قم، اصفهان، مرکزی، همدان، کرمانشاه، لرستان، ایلام و بخشهایی از تهران و البرز از جمله مناطقی هستند که در بازه فعلی احتمال وزش باد شدید در آنها وجود دارد.
النینو چه ارتباطی با بارشهای ایران دارد؟
همزمان با بارشهای این هفته، وضعیت النینو نیز به یکی از موضوعات مهم پیشبینیهای اقلیمی تبدیل شده است. النینو در اقیانوس آرام استوایی شکل میگیرد و با تغییر گردش جو، الگوی دما و بارندگی را در نقاط مختلف جهان تحت تأثیر قرار میدهد.
آخرین گزارش مرکز پیشبینی اقلیم آمریکا (NOAA) در ۱۳ اوت ۲۰۲۶ نشان میدهد النینو در حال تقویت است و احتمال شکلگیری یک رویداد بسیار قوی در پاییز و زمستان نیمکره شمالی بیش از ۹۰ درصد برآورد شده است. NOAA در عین حال تأکید میکند که حتی یک النینوی بسیار قوی نیز اثر مشخصی را برای هر منطقه از جهان تضمین نمیکند.
از همین رو نباید بارشهای چند روز آینده ایران را مستقیماً نتیجه النینو دانست. سامانههای کوتاهمدت جوی تحت تأثیر مجموعهای از شرایط منطقهای و جوی قرار دارند؛ اثر النینو بیشتر هنگام بررسی الگوهای اقلیمی در بازههای چندماهه مطرح میشود.
آیا پاییز ۱۴۰۵ پربارش خواهد بود؟
برآوردهای فعلی احتمال افزایش بارش در پاییز را تقویت کردهاند. احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی، پیشتر اعلام کرده بود که بارندگی در سالهای النینو در خاورمیانه و جنوبغرب آسیا معمولاً در محدوده نرمال یا بالاتر از نرمال قرار میگیرد، هرچند این ارتباط قطعی نیست.
به گفته او، بر اساس وضعیت النینو و برخی شاخصهای اقلیمی دیگر، احتمال دارد بارشهای پاییز بهخصوص در نیمه دوم فصل در محدوده نرمال یا فراتر از نرمال قرار بگیرند.
این پیشبینی به معنای بارندگی شدید و مداوم در تمام ایران نیست. پیشبینی فصلی بیشتر درباره احتمال خشکتر یا مرطوبتر بودن یک دوره نسبت به میانگین بلندمدت صحبت میکند و نمیتواند از چند ماه قبل مشخص کند که در یک روز خاص، چه شهری چه مقدار بارندگی خواهد داشت.
کدام استانها در پاییز بیشتر در معرض بارشهای سنگین هستند؟
در ارزیابیهای فعلی، غرب و جنوبغرب کشور بیش از سایر مناطق مورد توجه قرار گرفتهاند. رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی از غرب کرمانشاه، ایلام و خوزستان بهعنوان مناطقی نام برده که بر اساس مدلهای موجود، احتمال بیهنجاری مثبت بارش و در پی آن خطر سیلاب در آنها بیشتر است.
سابقه سیلاب در یک منطقه نیز اهمیت دارد. شدت خسارت فقط به مقدار بارندگی وابسته نیست؛ وضعیت خاک، شیب زمین، ظرفیت رودخانهها و مسیلها، شبکه هدایت آبهای سطحی و ساختوساز در مسیر طبیعی روانآب تعیین میکنند یک رگبار شدید تا چه اندازه خطرآفرین شود.
آیا النینو به معنی بارندگی شدید در سراسر ایران است؟
خیر. وجود یک النینوی قوی احتمال تغییر الگوی بارندگی را افزایش میدهد، اما نمیتوان بر اساس آن برای همه نقاط ایران حکم یکسانی صادر کرد.
پوشش برف سیبری، دمای اقیانوس هند، وضعیت سامانههای جوی و مسیر عبور آنها از منطقه از عوامل دیگری هستند که وضعیت بارش ایران را تغییر میدهند. سازمان هواشناسی نیز تأکید کرده است که النینو تنها عامل مؤثر بر بارش فصل سرد ایران نیست.
برای همین عبارتهایی مانند «پاییز امسال حتماً سیلابی است» یا «النینو سراسر ایران را پربارش میکند» با دادههای فعلی سازگار نیست. آنچه اکنون مطرح است، افزایش احتمال بارش نرمال تا فراتر از نرمال در بعضی مناطق، بهویژه در نیمه دوم پاییز است.
پیشبینی بارشها در هفتههای آینده دقیقتر میشود
در کوتاهمدت، مهمترین هشدار هواشناسی مربوط به ادامه فعالیت سامانه بارشی تا پنجشنبه ۱۲ شهریور، احتمال رگبار و رعدوبرق در شمال و شمالغرب کشور، وزش باد شدید در بخشهای گسترده و خطر آبگرفتگی و سیلاب در نقاط مستعد است.
برای پاییز نیز نشانههای اولیه به سمت افزایش شانس بارندگی در برخی مناطق متمایل شدهاند و تقویت النینو این احتمال را جدیتر کرده است؛ اما محل و زمان بارشهای سنگین را باید با نزدیک شدن به هر سامانه و بر اساس پیشبینیهای روزانه و هفتگی دنبال کرد.