استاد شهریار

زندگینامه ی کامل و جذاب استاد شهریار+ تصاویر، معشوقه و تاریخ فوت

خلاصه زندگی نامه شهریار، شاعر و غزلسرای خوش‌قریحه ایرانی، را در این مطلب می‌خوانید. اطلاع از بیوگرافی محمدحسین بهجت تبریزی به درک بهتر درون‌مایه بعضی از اشعار او نیز کمک شایانی می‌کند.

مروری بر زندگینامه شهریار شعر ایران

  • نام: سیدمحمد حسین
  • نام خانوادگی: بهجت تبریزی
  • تخلص: شهریار
  • تاریخ تولد: 11 دی 1285
  • تاریخ وفات: 27 شهریور 1367
  • پیشه: شاعر و ادیب
  • جایگاه خاکسپاری: مقبرة الشعرا شهر تبریز

زندگینامه محمدحسین بهجت تبریزی متخلص به شهریار

سید محمدحسین بهجت تبریزی، معروف به شهریار، از شاعران برجسته معاصر ایران بود که با اشعار فارسی و ترکی آذری، جایگاه ویژه‌ای در ادبیات کشور پیدا کرد. «علی ای همای رحمت» و «حیدربابایه سلام» از مشهورترین آثار او هستند.

در ادامه این بخش از نمناک، بیوگرافی، زندگی شخصی، فرزندان و علت مرگ استاد شهریار را می‌خوانید، با ما همراه باشید.

درس ازاد در مورد شهریار   کتاب زندگی نامه شهریار

تولد و خانواده محمدحسین شهریار

نام اصلی استاد شهریار شاعر مشهور تبریزی، سید محمد حسین بهجت تبریزی است. این شاعر نامدار ایرانی 11 دی 1285 در خانواده ای اهل ادب در روستایی از توابع تبریز به نام خشکناب به دنیا آمد. نام پدر او که به وکالت نیز اشتغال داشت، حاج میرآقا خشکنابی و مادر او خانم ننه نام داشت که خانه‌دار بود. سید محمد حسین پنج برادر و هفت خواهر داشت.

تحصیلات استاد شهریار

سید محمدحسین بهجت تبریزی متخلص به شهریار، تحصیل را در مکتب خانه زادگاهش آغاز نمود.

مادر و پدرش و سپس مرحوم امیر خیزی از نخستین مربیان او بودند که قرائت قرآن، ترسل و نصاب و گلستان سعدی و حافظ را به او آموختند. او پس از آشنایی با دیوان حافظ با شعر و ادبیات آشنا شد.

محمدحسین تحصیلات کلاسیک خود را در مدرسه متحده و سیکل را در مدرسه فردوسی تبریز به پایان رساند و در سال 1300 برای ادامه تحصیل راهی تهران شد و در تهران تحصیلات متوسطه را در دارالفنون گذراند  و سپس در سال 1303 شمسی وارد مدرسه طب شد.

زندگی نامه استاد شهریار pdf

انصراف از رشته پزشکی و کار در اداره اسناد

شهریار علاقه ای به رشته پزشکی نداشت و سرانجام قبل از اخذ مدرک دکتری، به سبب پیشامدهای عاطفی و عشقی از ادامه تحصیل منصرف شد و پزشکی را رها کرد. او بعد از عشق نافرجام در سال 1310 و در سن 25 سالگی، با کمک استاد کمال الملک نقاش معروف به نیشابور رفت و تا سال 1314 در سازمان اسناد این شهر مشغول به کار شد.

ماجرای عشق نافرجام شهریار چه بود؟

شهریار در سال‌های نخست تحصیل در رشته پزشکی، دل‌باخته دختری به نام ثریا، دختر عبدالله امیرطهماسبی، فرمانده گارد احمدشاه قاجار، شد و رابطه‌ای عاشقانه میان آن‌ها شکل گرفت. اما چراغعلی سالار حشمت، که رقیب عشقی شهریار و پسرعموی رضا شاه بود، سرانجام موجب شد ثریا به ازدواج با او تن دهد.

این اتفاق تأثیر عمیقی بر زندگی شهریار گذاشت و او پیش از فارغ‌التحصیلی، تحصیل پزشکی را رها کرد و راهی نیشابور شد. شهریار تا سال ۱۳۱۴ در سازمان اسناد این شهر مشغول به کار بود؛ اما در اواخر همان سال به دلیل بیماری به تهران اعزام شد و در آنجا بار دیگر با عشق قدیمی خود روبه‌رو شد.

ثریا برای عیادت از شهریار به دیدن او در بیمارستان رفت و در آنجا شهریار این غزل را سرود:

آمدی جانم به قربانت ولی حالا چرا

بی وفا حالا که من افتاده ام از پا چرا

شهریار پس از طی دوره درمان در تهران ماند و اگرچه دیگر ارتباطی با ثریا نداشت، در بانک کشاورزی مشغول به کار شد. او بعدها این شکست عاطفی و ناکامی در عشق را موهبتی الهی می‌دانست که باعث شد از عشق مجازی به سوی عشق حقیقی و معنوی هدایت شود.

شهریار و ثریا پس از آن دیگر ارتباطی با یکدیگر نداشتند. بنا بر گفته پسر شهریار، ثریا در سال ۱۳۴۸ تنها دو نامه برای او فرستاد و شهریار نیز در پاسخ، غزل‌های مشهور خود را برای او ارسال کرد. ثریا حدود هفت سال پس از درگذشت شهریار، در سال ۱۳۷۴ از دنیا رفت و تاکنون تصویر یا عکس معتبری از او منتشر نشده است.

استاد شهریار

ازدواج استاد شهریار و تشکیل خانواده

شهریار در سال 1332 بعد از 33 سال دوری از تبریز به زادگاهش برگشت و با استقبال عجیب مردم روبرو شد. بعد از یکسال زندگی در تبریز سال 1333 و در 48 سالگی با نوه دختر عمه اش خانم عزیزه عبدالخلقی که معلم 21 ساله ای بود ازدواج کرد.

فرزندان استاد شهریار

ثمره وصلت شهریار و همسرش دو دختر بنام های شهرزاد و مریم و یک پسر بنام هادی است.

فرزندان شهریار

خصوصیات اخلاقی شهریار

شهریار شاعری مومن و مسلمان بود. از خصوصیات اخلاقی او می توان به مهمان دوستی و مهمان نوازی او اشاره نمود. او فردی حساس، فروتن و درویش مسلک بود.

دیگر هنرهای شهریار

استاد شهریار علاقه مفرط به تمامی هنرها به خصوص شعر، موسیقی و خوشنویسی داشت و خط نسـخ و نــسـتعلیق و بویژه خط تحریر را خوب می نوشت. در جوانی سه تار می زد طوری که نواختن او اشک استاد ابوالحسـن صبا را جاری می کرد و برای ساز خود می سرود.

نالد به حال زار من امشب سه تار من

این مایـه تســـــلــی شـــبهای تار مــن

پس از مدتی برای همیشه سه تار را هم کنار گذاشت.

هنرهای شهریار

آغاز شاعری شهریار

استاد محمدحسین شهریار نخستین شعر خویش را در چهار سالگی به زبان ترکی آذربایجانی سرود، اما اشعار نخستین شهریار عمدتا به زبان فارسی سروده شده است.

تخلص های شهریار

محمدحسین بهجت تبریزی سال 1300 که به تهران رفت، شیوا تخلص می کرد اما برای یافتن تخلص بهتری وضو گرفت نیت کرد و به دلیل ارادت ویژه به حافظ شیراز دوباره از دیوان حافظ تفعل زد که هر دوبار کلمه شهریار آمد:

غم غریبــــی و محنــت چو بر نمـــی تابــم

روم به شــــهر خود و شــــهریار خود باشــــم

دوام عمراو زملک اوبخواه زلطف حق حافظ

که چرخ این سکه دولت به نام شهریار زدند

محمدحسین به احترام حافظ تخلص شهریار را پذیرفت، هر چند او تخلصی خاکسارانه می خواست.

سرودن شعر ترکی حیدر بابا یه سلام

شهریار می گوید وقتی که اشعار فارسی خود را برای مادرم می خواندم وی به طعنه می گفت:

پسرم شعرهای خودت را به زبان مادریت هم بنویس تا مادرت نیز اشعارت را متوجه شود!

درخواست مادر و اطرافیان باعث شد تا شهریار طبع خود را در زبان مادریش نیز بیازماید و یکی از بدیع ترین منظومه های مردمی جهان سروده شود.

منظومه «حیدر بابا سلام» در سال 1322 منتشر شد و از لحظه نشر مورد استقبال قرار گرفت. شهریار در سرودن این منظومه از ادبیات ملی آذربایجان الهام گرفته است و این منظومه سرشار از شور و خروش و عشق شهریار به مردم آذربایجان است. این منظومه بهترین آثار ادبی در زبان ترکی آذری است و برخی از موسیقی دانان همانند هاژاک آهنگساز معروف ارمنستان آهنگ جالبی بر آن ساخته است.

استاد شهریار

اشعار ولایی استاد شهریار

عشق به ائمه اطهار علیه السلام در بسیاری از اشعار شهریار وجود دارد چرا که او از همان کودکی به دلیل توجهات مذهبی خانواده با ائمه و امامان آشناشده است.

او در نعت حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و حضرت امیر المومنین علیه السلام اشعار زیبایی سروده است.

شعر علی ای همای رحمت

یکی از معروفترین اشعار شهریار شعر علی ای همای رحمت است که در مدح حضرت علی ( ع ) سروده شده است.

شهریار زمانی که این شعر را سرود، شعر را برای کسی نخوانده بود و کسی از آن آگاه نبود. در آن زمان آیت الله العظمی مرعشی نجفی شهریار را به قم دعوت کرد و به او گفت:

شعر علی ای همای رحمت را کی ساخته ای؟

شهریار سوال کرد:

شما از کجا خبر دارید؟! این شعر را نه به کسی داده ام و نه درباره آن با کسی صحبت کرده ام!

ایشان به شهریار می گوید:

روزی در خواب شاعری بنام شهریار را دیدم که نزد امیرالمومنین (ع) در مدح او شعر می سرایید. پس از خواب به دنبال شما گشتم و شما را به قم دعوت نمودم تا خوابم را در میان بگذارم.

بعد از توضیحات آیت الله مرعشی در مورد خواب خود، دو طرف احساسی و منقلب می شوند تا اینکه مشخص می شود تاریخ و ساعت سرودن شعر مقارن با ساعتی بوده که آیت الله خواب آن را دیده است.

علی ای همای رحمت توچه آیتی خدارا

که به ما سوا فکندی همه سایه هما را

دل اگرخداشناسی همه در رخ علی بین

به علی شناختم من به خدا قسم خدا را

برو ای گدای مسکین در خانه علی زن

که نگین پادشاهی دهد از کرم گدا را ...

شهریار جانسوزترین اشعار خود را تقدیم حضرت سید الشهداء علیه السلام و حماسه ابدی او کرده است:

شیعیان دیگر هوای نینوا دارد حسین

روی دل با کاروان کربلا دارد حسین

از حریم کعبه جدش به اشکی شست دست

مروه پشت سرنهاد اما صفا دارد حسین...

تلخ ترین خاطره زندگی شهریار؛ مرگ مادر

مادر شهریار در ۳۱ تیرماه ۱۳۳۳ از دنیا رفت؛ اتفاقی که خود او از آن به‌عنوان تلخ‌ترین حادثه زندگی‌اش یاد می‌کرد. شهریار در سوگ مادر، شعر ماندگار و سوزناک «ای وای مادرم» را سرود. پیکر مادرش نیز مانند پدر، در شهر قم به خاک سپرده شد.

دلیل و تاریخ فوت استاد شهریار

شهریار در سال ۱۳۶۶، در ۸۱ سالگی، به دلیل بیماری ریوی در بیمارستان بستری شد. پس از هشت ماه، به دستور آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس‌جمهور وقت، برای ادامه درمان با هواپیما به تهران منتقل و در بیمارستان مهر بستری شد؛ اما تلاش پزشکان برای بهبود وضعیت او نتیجه‌ای نداشت.

بیوگرافی شهریار

سرانجام در ۲۷ شهریور ۱۳۶۷، شهریار درگذشت و پیکرش در مقبره‌الشعرای تبریز، آرامگاه شماری از شاعران و هنرمندان نامدار این دیار، به خاک سپرده شد.

انتشار تمبرهایی با تصویر استاد شهریار

در نخستین سالگرد درگذشت استاد شهریار، وزارت پست تمبرهایی با تصویر این شاعر نامدار و مقبره‌الشعرای تبریز منتشر کرد که بیت‌هایی از شعر معروف «علی ای همای رحمت» با خط نستعلیق بر آن نقش بسته بود.

بنیاد شهریار نیز هر سال در ۲۷ شهریورماه، هم‌زمان با روز شعر و ادب فارسی، مراسم ویژه‌ای برای بزرگداشت یاد و نام این شاعر بزرگ برگزار می‌کند.

استاد شهریار