تاریخچه جالب هفت شینی که هفت سین شد + حقایقی که نمیدانید
در زمان ایران باستان بخصوص در زمان ساسانیان هفت سین در ابتدا هفت شین بوده است ولی این جریان محدود به شین نبوده و شامل حروف دیگری مثل میم و چین بوده است.
از هفت شین تا هفت سین
نوروز، جشن باستانی ایرانیان، با ریشههایی کهن در تاریخ و فرهنگ، هر سال با شور و شوق وصفناپذیری جشن گرفته میشود. یکی از مهمترین نمادهای این جشن، سفرهی هفت سین است؛ سفرهای که در آن هفت چیز با حرف “سین” قرار میگیرند. اما آیا میدانید این رسم در ابتدا با حرف “شین” آغاز شده است؟ در این بخش از نمناک به بررسی تحول این سنت دیرینه از هفت شین به هفت سین میپردازیم و به ریشههای تاریخی و فرهنگی آن مینگریم.
هفت شین:ریشه در تاریخ و فرهنگ
در آیین نوروزی، سفرهی هفت سین از مهمترین نمادهاست؛ سفرهای که در آن هفت چیز با حرف “سین” قرار میگیرند. اما آیا میدانید این رسم در ابتدا با حرف “شین” آغاز شده است؟ بیشتر منابع تاریخی بر این باورند که در دوران حکومت ساسانیان و پیش از اسلام، هفت شین جایگزین هفت سین شده بود.
تاریخچه هفت شین و معانی نمادین آنها
در زمان حکومت ساسانیان و قبل از دین مبین اسلام ( هفت سین ) در ابتدا ( هفت شین) بوده است و بعد از طی چندین سال حرف (شین) به (سین) تغییر داده شده است.
هفت شین و معانی نمادین آنها
- شقایق:نمادی از شکوفایی و رستاخیز طبیعت
- شهد:نشاندهندهی شیرینی و برکت زندگی
- شربت:نمادی از سلامتی و تندرستی
- شراب:نشاندهندهی شادی و سرور
- شمشاد:نمادی از جاودانگی و بقا
- شمع:نمادی از روشنایی و امید
- شیرینی:نمادی از شیرینی و خوشمزگی زندگی
تاریخچه هفت چین
در دوران باستان، ظروف چینیِ زیبا و متنوع از چین به ایران وارد میشد و خوراکیهای سفرهی نوروزی در آنها قرار میگرفت. به همین دلیل، سفرهی هفت سین با نام “هفت چین” نیز شناخته میشد.
با گذشت زمان و ورود دین اسلام به ایران، و به دلیل عدم وجود حرف “چ” در زبان عربی، نام “هفت چین” به “هفت سین” تغییر یافت. همچنین، با توجه به حرام بودن شراب در اسلام، آن را با سرکه جایگزین کردند و در نتیجه، هفت چین جای خود را به هفت سین داد.
هفت چین و مواد تشکیلدهنده آن
- سیر:نمادی از سلامتی و دور کردن بیماری
- سرکه:نمادی از صبر و تحمل
- سبزی:نمادی از سرسبزی و برکت
- سنجد:نمادی از صبر و استقامت
- سیب:نمادی از سلامتی و زیبایی
- سماق:نمادی از رنگ و طراوت
- سبزه:نمادی از رستاخیز و رویش دوباره
قدمت این سفره را ابوریحان متعلق به زمان جمشید می داند و می گوید:
اهریمن (شیطان) مانع خیر و برکت و بارش باران و سبز شدن گیاهان شده بود لذا جمشید در نبردی بر او پیروز شد و به همین جهت دوباره خیر و برکت و سبز شدن گیاهان شروع شد و به این دلیل مردم می گفتند "روز نو " یعنی (روز جدید و دوری تازه)
هم چنین ابوریحان معتقد است:
" هفت سین شامل هفت گروه از غلات است که سر هفت استوانه در کنار خانه سبز می کردند و اگر این غلات رشد خوبی داشت آن را دلیل خوبی محصول سالیانه می دانستند و اگر غلات از رشد بدی بر خوردار بودند آن سال را از لحاظ رشد محصول سالیانه بد می دانستند و بعدها نیز همانطور رسم سبز کردن سبز ه به قوت خود باقی ماند که مردم در هفت ظرف جدا گانه هفت نوع غلات را سبز می کردند.
تاریخچه هفت میم
در برخی مناطق ایران سفرهای به نام “هفت میم” در نوروز مورد توجه بوده و به شهرت داشته است. این سفره، نشاندهنده باورهای باستانی و ارتباط نوروز با طبیعت و برکت است.
هفت میم شامل مواد غذایی زیر می شود که عبارتند از:
• مرغ
• ماست
• میوه
• مسقطی
• مربا
• میگو
• ماهی
تاریخچه هفت سین قرآنی
اگر چه هفت های مشترکی در طول این سالها در عید نوروز در سفره های هفت سین وجود داشته اما همیشه وجود " هفت سین قرآنی " جلوه ی خاصی به سفره های هفت سین می دهد.
در کتاب تحف العقول از امام علی (ع) چنین نقل شده است که اگر شخصی هفت آیه از قرآن که در آنها هفت سین بیان شده باشد با زعفران آب شده و گلاب بر ظرف چینی بنویسد و هنگام تحویل سال جدید از آن بخورد تا پایان آن سال مرض و بیماری از او دور خواهد بود و بیمه قرآن خواهد شد
هفت سین قرآنی شامل
- سلام قول من رب رحیم ( سوره یس، آیه 5٨)
- سلام علی نوح فی العالمین(سوره صافات آیه ٧٩)
- سلام علی ابراهیم (سوره صافات آیه ١٠٨)
- سلام علی موسی و هارون(سوره صافات ١١٩)
- سلام علی آل یاسین(سوره صافات ١٢٩)
- سلام علیکم طبتم فادخلوها خالدین(سوره زمر آیه ٧١)
- سلام هی حتی مطلع فجر (سوره قدر آیه 6)
جدا از اینکه هفت چین رسم سنتی و قدیمی ایرانیان است یا هفت سین؟ نیاکان ما در سفره هفت سین نوروزی خود، تمامی اعضای خانواده را جمع می کردند و هنگام تحویل سال با خواندن قرآن و ذکر و نیایش سال جدید را آغاز می کردند.
