ویروس نیپا دقیقا چیست، چه علائمی دارد و چگونه منتقل میشود؟
ویروس نیپا یک بیماری ویروسی خطرناک است که با علائمی شدید بروز میکند و از طریق راههای خاصی منتقل میشود؛ شناخت آن برای پیشگیری اهمیت زیادی دارد.
ویروس نیپا چیست و چقدر نگران کننده است؟
ویروس نیپا یک بیماری ویروسی خطرناک و نادر است که بین انسان و حیوان مشترک است. این ویروس بیشتر از حیوانات به انسان منتقل میشود، اما در برخی شرایط میتواند از انسان به انسان نیز سرایت کند. اهمیت نیپا به این دلیل است که میتواند باعث بیماری شدید، درگیری مغز و حتی مرگ شود و در حال حاضر درمان اختصاصی یا واکسن قطعی ندارد.
ویروس نیپا از کجا آمده است؟
بر اساس اطلاعات معتبر، ویروس نیپا اولین بار در سال ۱۹۹۸ و همزمان با شیوع بیماری در میان پرورشدهندگان خوک در مالزی شناسایی شد. یک سال بعد، یعنی در ۱۹۹۹، مواردی از ابتلا در سنگاپور نیز گزارش شد که علت آن واردات خوکهای آلوده از مالزی بود.
پس از آن، تا مدتی گزارشی از این دو کشور منتشر نشد، اما از سال ۲۰۰۱ به بعد، ویروس نیپا در بنگلادش و هند ظاهر شد.
در بنگلادش، تقریباً هر سال مواردی از شیوع این ویروس گزارش میشود و در هند نیز بیماری بهصورت دورهای و پراکنده در مناطق مختلف دیده شده است. آخرین گزارشها به سال ۲۰۲۶ مربوط میشود.
همچنین در سال ۲۰۱۴، شیوع محدودی از نیپا در فیلیپین ثبت شد که پس از آن مورد جدیدی گزارش نشده است.
راههای انتقال ویروس نیپا
این ویروس به دو روش منتقل میشود که در ادامه جزئیات آن را می خوانید.
انتقال از حیوان به انسان
طبق گزارشها، ویروس نیپا میتواند از طریق:
- تماس مستقیم با خفاشهای میوهخوار (مهمترین منبع ویروس)
- تماس با خوک یا اسب آلوده
- مصرف میوه یا مواد غذایی آلوده به انسان منتقل شود.
- انتقال از انسان به انسان
این ویروس در شرایط خاص میتواند بین افراد نیز پخش شود، بهویژه:
- در میان اعضای خانواده بیمار
- مراقبان و کادر درمان
- محیطهای درمانی شلوغ با تهویه ضعیف
- رعایت نکردن اصول بهداشتی مانند شستن دستها، استفاده نکردن از وسایل حفاظتی و ضدعفونی نامناسب، خطر انتقال را افزایش میدهد.
دوره کمون ویروس نیپا
دوره کمون، یعنی فاصله ورود ویروس تا شروع علائم:
- معمولاً بین ۳ تا ۱۴ روز است
- در موارد نادر، این زمان میتواند تا ۴۵ روز نیز طول بکشد
علائم بیماری نیپا
برخی افراد ممکن است بدون علامت باشند، اما در اغلب موارد بیماری با علائم مشخص شروع میشود.
علائم اولیه و عمومی
- تب
- سردرد
- ضعف و خستگی شدید
- خوابآلودگی و سرگیجه
- لرز
- استفراغ یا اسهال
- علائم شدیدتر
در بسیاری از بیماران، ویروس باعث درگیری اندامهای حیاتی میشود:
- علائم عصبی مانند گیجی و کاهش سطح هوشیاری
- مشکلات تنفسی مانند سرفه، تنگی نفس و ذات الریه
- پیشرفت بیماری به التهاب و تورم مغز (آنسفالیت) که میتواند خطرناک و حتی مرگبار باشد.
عوارض و پیامدهای بیماری
بیشتر بیمارانی که زنده میمانند، بهبود کامل پیدا میکنند با این حال، حدود ۲۰ درصد از بهبودیافتگان دچار عوارض عصبی طولانیمدت میشوند
بیماری شدید، بهویژه در افراد دارای علائم مغزی، میتواند منجر به مرگ شود.
تشخیص ویروس نیپا
تشخیص نیپا تنها با علائم بالینی امکانپذیر نیست و نیاز به آزمایشهای تخصصی دارد.
روشهای تشخیصی شامل:
- آزمایش RT-PCR از خون، ترشحات تنفسی یا مایع مغزی نخاعی
- آزمایش آنتیبادی خون با روش ELISA
درمان ویروس نیپا
در حال حاضر درمان اختصاصی برای ویروس نیپا وجود ندارد.
اما تشخیص سریع و مراقبتهای حمایتی مناسب میتواند شانس زنده ماندن بیمار را افزایش دهد.
توجه : مطالب بخش بهداشت و سلامت سایت نمناک از منابع خارجی ترجمه شده و تنها جنبه اطلاع رسانی و آموزشی دارد . از اینرو توصیه پزشکی تخصصی تلقی نمی شوند و نباید آنها را جایگزین مراجعه به پزشک جهت تشخیص و درمان دانست .