توافق ابراهیم دقیقا چیست؟ +متن، نقشه و کشورهای پیمان ابراهیم ترامپ

از پیمان ابراهیم چه میدانید؟

توافق ابراهیم یا پیمان ابراهیم یکی از مهم‌ترین توافق‌های سیاسی و دیپلماتیک خاورمیانه در سال‌های اخیر به شمار می‌رود که با هدف عادی‌سازی روابط میان اسرائیل و برخی کشورهای عربی شکل گرفت. این توافق‌ها با میانجی‌گری ایالات متحده آمریکا انجام شد و واکنش‌های گسترده‌ای در سطح منطقه و جهان به همراه داشت.

در ادامه، به بررسی کامل موضوع پیمان ابراهیم، کشورهای عضو، اهداف این توافق، نقش آمریکا و تأثیر آن بر ایران و خاورمیانه می‌پردازیم.

توافق ابراهیم چیست؟

پیمان ابراهیم یا توافقنامه‌های ابراهیم مجموعه‌ای از توافق‌ها هستند که عادی‌سازی روابط دیپلماتیک بین اسرائیل و چند کشور عربی، ابتدا با امارات متحده عربی و بحرین، را برقرار کردند.

این توافقنامه‌ها در ماه‌های اوت و سپتامبر سال ۲۰۲۰ در واشنگتن دی‌سی و با میانجی‌گری ایالات متحده آمریکا در دوران ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، میان اسرائیل، امارات متحده عربی و بحرین به امضا رسیدند.

پیمان ابراهیم یعنی چه و موضوع پیمان ابراهیم چیست؟

علت نام‌گذاری پیمان ابراهیم این است که حضرت ابراهیم در دین‌های یهودیت و اسلام به‌عنوان پیامبر شناخته می‌شود و به‌صورت سنتی پدر مشترک یهودیان و اعراب، از طریق اسحاق و اسماعیل، در نظر گرفته می‌شود.

از عنوان «توافقنامه‌های ابراهیم» برای اشاره به توافقنامه صلح اسرائیل و امارات متحده عربی و همچنین توافقنامه عادی‌سازی روابط بحرین و اسرائیل استفاده شد.

از زمان معاهده صلح مصر و اسرائیل در سال ۱۹۷۹ و توافق صلح اردن با اسرائیل در سال ۱۹۹۴، این نخستین بار بود که کشورهای عربی دیگری به‌صورت رسمی روابط خود را با اسرائیل عادی می‌کردند.

این توافقنامه‌ها در تاریخ ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۰ توسط عبداللطیف بن راشد الزیانی، وزیر امور خارجه بحرین، عبدالله بن زاید آل نهیان، وزیر امور خارجه امارات متحده عربی و نخست‌وزیر اسرائیل در کاخ سفید امضا شد.

متن پیمان ابراهیم

متن کامل و رسمی پیمان ابراهیم به‌صورت جامع منتشر نشده است و بیشتر جزئیات این توافق‌ها از طریق بیانیه‌ها و گزارش‌های رسانه‌ای در اختیار افکار عمومی قرار گرفته است.

بخش عمده‌ای از اطلاعات موجود درباره این پیمان، شامل کلیات مربوط به همکاری‌های سیاسی، اقتصادی، امنیتی و دیپلماتیک میان کشورهای عضو است.

پیمان ابراهیم و ایران

دونالد ترامپ بارها از پیمان ابراهیم به‌عنوان نقطه عطفی در تاریخ خاورمیانه یاد کرده و خواستار پیوستن ایران به این توافق شده بود.

او این پیمان را عاملی برای پایان دادن به درگیری‌های منطقه‌ای معرفی می‌کرد و معتقد بود عادی‌سازی روابط میان کشورهای عربی و اسرائیل می‌تواند مسیر جدیدی در معادلات خاورمیانه ایجاد کند.

با این حال، این توافق با واکنش‌ها و انتقادهای مختلفی در ایران و برخی کشورهای منطقه مواجه شد.

کشورهای پیمان ابراهیم

امارات متحده عربی و بحرین نخستین کشورهای عربی بودند که پس از اردن در سال ۱۹۹۴، به‌طور رسمی اسرائیل را به رسمیت شناختند.

پس از آن، کشورهای سودان و مراکش نیز برای عادی‌سازی روابط با اسرائیل اعلام آمادگی کردند و توافق‌هایی در این زمینه شکل گرفت.

در جولای سال ۲۰۲۲ نیز گزارش‌هایی منتشر شد که نشان می‌داد دولت جو بایدن به‌دنبال ایجاد توافقنامه‌هایی برای آغاز همکاری میان عربستان سعودی و اسرائیل است.

توافقنامه‌های ابراهیم در حقیقت نتیجه روابط و همکاری‌های غیررسمی میان اسرائیل و برخی کشورهای عربی سنی در طول دهه ۲۰۱۰ بودند. در سال ۲۰۱۸ نیز بنیامین نتانیاهو و برخی مقامات اسرائیلی و کشورهای حاشیه خلیج فارس دیدارها و سفرهایی را برای آغاز این همکاری‌ها انجام داده بودند.

کشورهای عضو پیمان ابراهیم

• بحرین
• اسرائیل
• امارات متحده عربی

این توافق‌ها به‌طور رسمی از اواسط سال ۲۰۲۰ آغاز شد و توافق عادی‌سازی روابط میان اسرائیل و امارات متحده عربی با میانجی‌گری آمریکا کلید خورد.

بحرین، سودان و مراکش نیز از دیگر کشورهایی بودند که به روند عادی‌سازی روابط با اسرائیل پیوستند.

در قالب این توافق‌ها، برخی برنامه‌های مرتبط با الحاق بخش‌هایی از کرانه باختری نیز به حالت تعلیق درآمد؛ موضوعی که پیش‌تر در طرح صلح ترامپ مطرح شده بود.

نقشه پیمان ابراهیم

بر اساس تحلیل‌های مطرح‌شده، یکی از اهداف مهم پیمان ابراهیم، گسترش روابط رسمی و دیپلماتیک کشورهای عربی با اسرائیل و افزایش پذیرش این کشور در سطح منطقه و جهان عنوان می‌شود.