دیگران چه می خوانند..؟
نمناک فرهنگ و هنرادبیات مردی که فردوسی را دفن کرد + تصاویر تدفین
فردوسی ، مقبره فردوسی
پیرمردی که قبر فردوسی را شکافته و استخوان هایش را بیرون آورده می گوید در قبر هیچ گنج دیگری غیر از استخوان ها نبود. قاسم ارفع در مصاحبه با روزنامه شهرآرا صحبت های جالبی از این ماجرا می کند.
بازدید : 28,246 نفر

 فردوسی شاعر و حماسه سرای تاریخ ایران توسط پیرمردی که این روزها به نشانه ی احترام سرآرامگاه با وجود پادرد بازهم با می ایستد به آرامگاه امروزی اش منتقل شد.

بنای آرامگاه را که از نزدیک ببینی، فردوسی دیگر برایت سخنور اعصار باستان نیست؛ روایتگر تاریخ هنر معاصر هم می شود. حال وقتی پای صحبت کسی که مستقیماً در ساخت آن دست داشته و قطعه قطعه این بنای باشکوه را با دست خود چیده بنشینی، سازه برایت زنده تر هم می شود.

در مطلبی در روزنامه شهرآرا چاپ خراسان رضوی که عصر ایران آن را بازنشر کرده، آمده است:وقتی او برایمان از روزی که قبر فردوسی را شکافته و استخوان هایش را بیرون آورده می گفت، می شد میزان ارادتش را به فردوسی در کلامش دید؛ حسی که هنوز پس از گذشت بیش از 40 سال تغییر نکرده و باعث شده با وجود سن زیاد و درد پا ایستادن را به نشستن پشت به مقبره ترجیح دهد. روایت جابه جا کردن سنگ های سنگین بنای آرامگاه از زبان این یل توسی شنیدنی است.

 

پیرمرد متولد 1313 است؛ درست همان سالی که ساخت آرامگاه فردوسی پایان یافته و با حضور بزرگان علم و ادب سراسر جهان به بهره برداری رسیده. 30 سال از ساخت آرامگاه می گذرد، «قاسم ارفع» به سربازی رفته و مشغول داروغه گری است که دست تاریخ پس از 30 سال به وی نیز نقشی تأثیرگذار در ساخت آرامگاه و دفن حکیم ابوالقاسم فردوسی می دهد:

«قبل از اینکه برم سربازی تو باغ آرامگاه، شاگرد گلکار بودم. موقع سرباز بگیری اومدن من رو از همین باغ گرفتن و بردن. بعداز سربازی نزدیک به هفت سال داروغه گری و دوست بونی کردم. دوست بونی می دونی چیه؟ مشاور روستا بودم. از سال 43 هم که اومدن آرامگاه رو خراب کردن، شدم سرکارگر.»

فردوسی

پس از مرمت های متعدد سی ساله، سرانجام در سال 1343 انجمن ملی حفظ آثار باستانی تصمیم به تخریب و بازسازی مجدد بنای آرامگاه فردوسی می گیرد.

قاسم ارفع، از اینجا وارد تاریخ می شود. بنای آرامگاه را چونان پازلی ترسیم می کند که پس از تخریب مجدد کنار هم چیده می شود:

«چوب بست هاشو خودم بستم و بردم تا کاکل آرامگاه. بعد هم روی چوب بست تخته انداختم و شروع کردیم به تخریب. اما ساروج بود. به این راحتی ها کنده نمی شد. برای جدا کردن سنگ ها باید چال می زدیم و باروت می ذاشتیم. تیکه هاش تا توس سفلی می رفت. بعد با کلنگ شروع می کردیم به خراب کردن. البته باید سنگ ها سالم می موند. سنگ ها رو با «قِرقِر» می آوردیم پایین. شاه غلام معمار روی سنگ ها شماره می زد و به ترتیب با فرغون می بردن می چیدن عقب باغ. بعد که ساخت آرامگاه تموم شد، دوباره سنگ ها رو به ترتیب شماره از عقب باغ آوردن و بردن بالا چیدن.»

 

یک ماه اضافه کاری دادند

در طول چهار سالی که ساخت آرامگاه زمان می برد، حدود 250 کارگر زیر دست مش قاسم کار می کنند اما در میان کارگران، او تنها فردی است که شانه هایش تاب جابه جایی سنگ های سنگین را دارد.

 پهلوان کشتی باچوخه و یل توسی، در نبود ماشین آلات مهندسی امروز، سنگ های چندین تنی را به دوش می کشیده و از چوب بست بالا می رفته. او سنگ مزار فردوسی و سنگی را که تصویر فروهر بر آن حک شده (بالای ضلع جنوبی) از جمله سنگین ترین سنگ ها معرفی می کند و وزن تقریبی آن ها را چهار تن تخمین می زند.

 ماجرای جابه جایی یکی از این سنگ ها که مورد تحسین مهندسان حاضر قرار گرفت، شنیدنی است:«مهندس ها می گفتن مش قاسم تو این سنگ رو چه جوری می خوای ببری بالا؟ (اشاره به سنگ فروهر دارد) گفتم مثل آب خوردن می برم بالا. همه جلوی استخر به تماشا ایستادن. رفتم پای قرقر ایستادم و سنگ رو به 20 دقیقه بردم بالا. مهندس نیکو، رئیس کارگاه بود که هر از چندگاهی برای سرکشی از تهران می آمد. از تعجب شاخ درآورده بود. گفت ما واقعا عقلمان نمی کشید چکار کنیم. خدا بیامرزدش برای همین کار به من یک ماه اضافه کار داد.»

 در آن زمان حقوق ارفع به عنوان یک سرکارگر 17 تومان بوده است. کارگران هم بسته به زور بازویشان از 3 تومان تا 4 تومان و 5 قران می گرفتند. در اسناد، بودجه بازسازی کل آرامگاه نزدیک به 7 میلیون آورده شده که بخش اعظم آن از فروش بلیت بخت آزمایی و اعانات مردمی جمع آوری شده است.

 مراسم دفن فردوسی

جز استخوان، گنج دیگری داخل قبر نبود

 سابق، مقبره فردوسی در اتاقی کوچک قرار داشت. اتاقی که ارفع آن را حدودا 3 متر در 4 متر ارزیابی کرده:«اتاق تنگی بود. نهایتا 3 در 4. به زور چند نفر در آن، جا می گرفتند. به همین خاطر وقتی قرار شد آرامگاه را بازسازی کنند، مهندس سیحون این تالار را طراحی کرد.»

 نبش قبر، یکی از معضلات پیش روی طرح سیحون بود که در نهایت تصویب و مقرر شد قبر شکافته، استخوان ها برداشته و پس از ساخت تالار دوباره دفن شود.

 روز موعود فرا می رسد. فرماندار، بخشدار، استاندار و همه رؤسا گرداگرد تالار روی صندلی به تماشا می نشینند.

 رفع، فردی است که مسئولیت نبش قبر به عهده او گذاشته می شود. قبر را می شکافد و داخل می شود. مسئولان گردن می کشند که مبادا کوزه یا گنجی داخل قبر نهفته باشد اما جز استخوان چیز دیگری نیست. «همه مسئولان دولتی آمده بودند. سبیل به سبیل هم نشسته بودند تا ببینند از قبر چی درمیاد. قبر را شکافتم و رفتم داخل. یک کوه استخوان بود با دو جمجمه. استخوان ها را داخل پارچه سفیدی گذاشتم و بیرون آمدم. وقتی فرماندار دو جمجمه را دید به شوخی گفت فردوسی دو کله داشته! راستش را بخواهید من شنیدم اینجا قبلا قبرستان بوده. حتی بسیاری از مردم نوزادهایشان را می آوردند و کنار فردوسی دفن می کردند. احتمالا وقتی این مقبره را ساختند، همراه استخوان های فردوسی دیگر استخوان ها را نیز دفن کردند. خلاصه تمام استخوان ها را در پارچه پیچیدیم و در دفتر مدیریت گذاشتیم. بعد که کار بنای آرامگاه تمام شد، دوباره خودم استخوان ها را داخل قبر گذاشتم. حالا به هر کس می گویم فردوسی را من دفن کردم، باور نمی کند.» 

تطبیق اطلاعات ارفع با اسناد تاریخ

 در طول مصاحبه، حسین ابراهیمی، کارشناس ارشد تاریخ و مسئول اداری آرامگاه فردوسی کنارمان نشسته و علاوه بر ایراد توضیحاتی درباره تاریخچه آرامگاه فردوسی، گفته های قاسم ارفع را نیز با مستندات تاریخی تطبیق می دهد.

 او گاه نیز از حافظه ارفع برای تکمیل اسناد تاریخی استفاده می کند. نام چند تن از مهندسان را می برد و از ارفع می خواهد حضور آنان را در ساخت آرامگاه تأیید یا تکذیب کند.

 قاسم ارفع با وجود 81 سال سن، هنوز به خوبی نام افراد را به خاطر دارد، تاریخ دقیق وقایع را ذکر می کند و گاهی تحسین ابراهیمی را برمی انگیزد. «مهندس حسین جودت، نماینده شرکت ایتالیایی کاجته بود که تمامی سنگ های آرامگاه را از ایتالیا وارد می کرد. مهندس گیو جودت، پسر حسین مسئول نظارت بر ساخت بود. مهندس سیحون هم طراح تالار زیرین، موزه و رستوران بود. علاوه بر این وظیفه نظارت کلی بر ساخت را به عهده داشت. مهندس کریستو یونانی هم کارت کارگران را امضا می کرد.»

مردی که فردوسی را دفن کرد + تصاویر تدفین

برگرفته از افکار نیوز/ ن
این مطلب مفید بود ؟ 136 22
نظر کاربران
نظر خود را بنویسید ...

توجه : ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی با اخلاق و منش اسلامی ،ایرانی ما در تناقض است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.

کد امنیتی
ارسال نظر
انصراف