شهادت امام صادق(ع) توسط چه کسی و چگونه رخ داد؟ + محل دفن ایشان
علت و نحوه شهادت امام صادق(ع) چه بود؟ بررسی گزارشهای تاریخی درباره مسمومشدن، عاملان آن، و معرفی دقیق محل دفن ایشان.
حقایقی درمورد شهادت امام صادق(ع)
شهادت امام جعفر صادق(ع) یکی از نقاط سرنوشتساز تاریخ اسلام است؛ شخصیتی که سالها چراغ دانش، فقه و معرفت را در مدینه روشن نگه داشت و با تربیت صدها شاگرد، مکتبی بزرگ را بنیان گذاشت. اما دوران پرآشوب عباسیان و ترس حاکمان از نفوذ علمی و معنوی ایشان، سرانجام به توطئهای منتهی شد که زندگی امام را پایان داد. در این مطلب از نمناک، نگاهی روشن و خلاصه به زندگی، شرایط دوران امامت و ماجرای شهادت امام صادق(ع) خواهیم داشت.
امام صادق توسط کدام خلیفه به شهادت رسید؟
بر اساس مشهورترین گزارشهای تاریخی، شهادت امام صادق (ع) به دستور منصور دوانیقی، خلیفه عباسی، صورت گرفت؛ خلیفهای که سالها نسبت به محبوبیت روزافزون امام در میان مردم نگران بود و بارها برای حذف ایشان تلاش کرد.
نحوه شهادت امام صادق (ع) در منابع تاریخی
روایات متعدد نشان میدهد که امام صادق (ع) در سال ۱۴۸ هجری قمری و در ۶۵ سالگی با انگور زهرآلود مسموم و به شهادت رسید. درباره تاریخ شهادت دو قول «۱۵ رجب» و «۲۵ شوال» وجود دارد، اما قول مشهور و پذیرفتهشده میان مورخان، ۲۵ شوال است.
در سالهای پایانی عمر، فشارها و احضارهای پیاپی از سوی حکومت عباسی امام را سخت آزار میداد. نقل است که در این دوره امام به شدت نحیف شده بود و زندگیاش با رنج و سختی بسیاری میگذشت. دشمنی منصور با امام به حدی بود که چندین بار تصمیم به قتل حضرت گرفت، اما هر بار به دلایلی از تصمیم خود منصرف میشد.
دیدار تلخ با منصور و دعای نجاتبخش
در یکی از احضارهای منصور، خلیفه با خشونت امام را متهم به مخالفت با حکومت کرد. در این ملاقات، ربیع ــ وزیر منصور ــ شاهد بود که امام (ع) با آرامش دعا میخوانَد و شدت خشم منصور لحظهبهلحظه کاهش مییافت. امام بعدها توضیح داد که آن لحظات دعای مشهور امام حسین (ع) را زمزمه میکرد:
یا عُدَّتي عِندَ شِدَّتي وَیا غَوثِي عِندَ کُربَتي اَحرِسنِي بِعَينِکَ الَّتي لا تَنامُ وَاکَنِفنِي بِِرُکنِکَ الذَّي لايیرام
ای نیروبخش من هنگام دشواریهایم وای پناه من هنگام اندوهم به چشمت که نخوابد مرا حفظ کن و مرا در سایه رکن استوار و خللناپذیرت قرار بده
آزارها و دشمنیهای مداوم عباسیان
بنا بر نقلها، منصور دوانیقی که از محبوبیت اجتماعی امام بیمناک بود، حتی دستور به آتشزدن خانه ایشان داد. در این واقعه، امام در میان شعلهها قدم میزد و فرمود:
اَنَا بنُ اَعراقِ الثَّري اَنا ینُ یِبراهِيمَ خَليلِ اللهِ
منم فرزند اسماعیل که فرزندانش مانند رگوریشه اطراف زمین پراکندهاند منم فرزند ابراهیم خلیل خدا (که آتش نمرود بر او سرد سلامت شد)
با وجود این دشمنیها، منصور چندین بار تلاش مستقیم برای قتل امام انجام داد؛ یکی از روایات مشهور، حضور اژدهای عظیمی است که هنگام ورود امام به قصر ظاهر شد و منصور را چنان وحشتزده کرد که قصد خود را تغییر داد.
طرح نهایی برای مسمومکردن امام
سرانجام منصور که از نفوذ و جایگاه معنوی امام بیم داشت، تصمیم به قتل ایشان گرفت. وی توسط یکی از والیان خود در مدینه، امام را با انگور زهرآلود مسموم کرد.
محل دفن امام صادق (ع)
پیکر مطهر امام صادق (ع) در شهر مدینه و در قبرستان بقیع، کنار قبر پدرشان به خاک سپرده شد. بنای آرامگاه ایشان تا سال ۱۹۲۶ پابرجا بود تا اینکه وهابیان پس از تصرف مدینه، قبور ائمه بقیع را ویران کردند.
