آیت الله و حجت الاسلام
القاب روحانیون مانند ثقة الاسلام، آیت الله و حجت الاسلام با یکدیگر متفاوت هستند و لقب هر کدام از آن ها بر اساس میزان تحصیلات به آن ها اطلاق می شود.

تفاوت آیت الله و حجت الاسلام چیست؟

القاب افرادی که در علوم حوزوی و روحانی ادیان و مذاهب مختلف تحصیل می کنند با یکدیگر متفاوت است. قدمت استفاده از القابی همچون آیت الله، حجت الله و ثقه الاسلام و ... تقریبا صد و پنجاه سال است.

برخی القاب مانند «حجت الاسلام» درطول تاریخ از نظر معنایی میان مردم تغییر کرده است و لقب «ثقه الاسلام» که در حال حاضر برای طلاب مقدمات خوان به کار می رود، در گذشته لقب علمای بزرگ مانند آیت الله بروجردی(ره) بوده است.

هیچ مرکز خاصی در حوزه علمیه قم و حوزه علمیه نجف برای اعطای این القاب وجود ندارد و هر یک از طلاب بر اساس میزان تحصیلات خود این القاب به آنها اطلاق می شود. در این بخش از دین و مذهب نمناک با بررسی تفاوت در القاب آیت الله و حجت الاسلام با لقب های شیوخ بیشتر آشنا خواهید شد.

القاب روحانیون

القابی که طلبه های حوزه علمیه با آنها شناخته می شوند

هر فردی که در حوزه علمیه تحصیل می کند پس از ورود به حوزه به عنوان ثقه الاسلام شناخته می شود و پس از اتمام دوره های مختلف و بالاتر با عناوین جدیدی مورد خطاب قرار می گیرد.

طلاب سه دوره مقدمات، سطح و خارج را در طی تحصیل خود می گذرانند. این مسیر یک مسیر فقه محور است که فقه و اصول فقه، دروس اصلی آن است و دیگر رشته ها مانند فلسفه و کلام و تفسیر در حاشیه قرار دارد. برخی از القاب روحانیون عبارتند از:

ثقة الاسلام

ثقه الاسلام یعنی مورد اطمینان و وثوق برای اسلام؛ معمولا افرادی با این لقب شناخته می شوند که به تازگی به عنوان طلبه در حوزه مشغول به تحصیل شده و اغلب لباس روحانی نیز نمی پوشند.

دوره ی مقدمات از آغاز طلبگی تا پایان کتاب شرح لمعه است که معمولا در شش سال به پایان می رسد. در این دوره طلاب با ادبیات عرب به طور مفصل و فقه و اصول به صورت نیمه استدلالی آشنا می شوند. واژه ی ثقة الاسلام کاربرد اندکی دارد و غالباً استفاده نمی شود.

ثقة الاسلام

حجت الاسلام

در دوره سطح، طلبه ها سه کتاب فرائدالاصول معروف به رسائل،کفایة الاصول و کتاب مکاسب را تلمذ می کنند. این کتاب ها در یک دوره 4 ساله به صورت متن محور تدریش می شود و شامل فقه و اصول استدلالی است.

حجت الاسلام والمسلمین

حجت الاسلام والمسلمین یعنی «دلیل و برهان و راهنمای اسلام و مسلمین»؛ دوره ی خارج ادامه دوره ی سطح است و در آن فقه و اصول به صورت مفصل و استدلالی بحث می شود با این تفاوت که متن محور نیست و استاد کتاب خاصی را محور درس قرار نمی دهد و بحث آزاد است. البته فهرست تدریس استاد مطابق یکی از کتابهای معروف است.

آیت الله

آیت الله به کسی اطلاق می شود که دوره ی خارج را با موفقیت گذرانده باشد و به درجه اجتهاد رسیده باشد. اجتهاد به معنای توانای فرد برای استخراج احکام با استفاده از ادله و مبانی فقهی و اصولیاست. مجتهد خود بر دو گونه است، کسی که در برخی از ابواب فقه مجتهد است که وی را مجتهد متجزی می نامند و کسی که در تمام ابواب فقه مجتهد است.

آیت الله

آیت الله العظمی

به مراجع تقلید آیت الله العظمی گفته می شود. مرجع تقلید مجتهد اعلم جامع الشرایط است. از میان علمایی که به درجه اجتهاد می رسند، پس از سال ها تحقیق و تدریس، عده ای از آنان به پختگی و تبحر علمی و صلاحیت تقوایی ممتازتری دست پیدا می کند و به مقام مرجعیت شیعه می رسند که در جامعه به عنوان مرجع تقلید شناخته می شوند. از این افراد با لقب آیت الله العظمی یاد می شود.

هر مجتهدی به مقام مرجعیت نمی رسد. برخی از این عنوان و مقام فرار می کنند مانند مرحوم سید محمد فشارکی و برخی به احترام استاد خود ردای مرجعیت بر تن نمی کنند مانند شیخ محمدعلی کاظمی نویسنده فوائد الاصول که تقریر نویس درس میرزای نائینی است و برخی خود قائل به مرجعیت دیگری هستند.

در کاربرد واژه آیت الله و العظمی باید دقت کرد که برای کسانی که در وادی فقه و اصول هستند، می توان این واژه ها را بکار برد. کسانی که در وادی فلسفه یا کلام هستند و فاقد تحصیلات فقهی هستند این لقب مصداق ندارد.

آیت الله العظمی

تفاوت آیت الله و حجت الاسلام و المسلمین

همانطور که ذکر شد تفاوت حجت الاسلام و آیت الله در خواندن و دروس خارج فقه است. طلبه ای که کتاب های فرائد الاصول، کفایه الاصول و مکاسب را به اتمام برساند و در دوره دروس خارج فقه مشغول تحصیل باشد لقب حجت الاسلام و المسلمین را خواهد داشت و از نظر علمی یک درجه بالاتر از حجت الاسلام خواهد بود، حال آنکه با گذراندن دوره خارج فقه به عنوان آیت الله شناخته می شود.

درجات حوزه علمیه تنها نشان دهنده سطح هر طلبه است. برای رسیدن به لقب حجت الاسلام 6 سال و لقب حجت الاسلام و المسلمین 9 سال تحصیل در حوزه نیاز است.

تفاوت آیت الله و حجت الاسلام با دیگر القاب چیست؟

4.715
این مطلب مفید بود ؟141
منبع : بخش دین و مذهب نمناک/ن/ز.ت
برچسب : دین اسلام
وبگردی